Türkiye Jeoloji Bülteni
Türkiye Jeoloji Bülteni

Türkiye Jeoloji Bülteni

1997 AĞUSTOS Cilt 40 Sayı 2
İÇİNDEKİLER
PDF Olarak Görüntüle
Kangal-Alacahan Yöresi (Sivas) Üst Palepzoyik Yaşlı Meta-Sedimanter Kayaçlarda Gömülme ve Bindirme ile İlişkili Çok Düşük Dereceli Metamorfizma
Hüseyin Yalçin Ömer Bozkaya
PDF Olarak Görüntüle

Öz: Kangal-Alacahan yöresindeki Orta Devoniyen-Alt Karbonifer yaşlı Kangal formasyonu meta-klastitleri alttan üste doğru sedimanter gömülme ve bindirme sonucu gelişen farklı litolojik, dokusal ve mineralojik özelliklere sahiptir. Kınalar üyesi (klorit-mikapodlu arduvaz ve daha az meta-silttaşı) bolluk sırasına göre fîllosilikat (2M1illit/muskovit, lib klorit, karışık tabakalı paragonit-muskovit (P-M), paragonit, pirofillit, kaolinit (dikit), karışık tabakalı klorit-vennikülit (C-V) ve Morit-smektit (C-S), kuvars, kalsit, götitve kloritoyid içermektedir. îllit "kristalinite" (1C) değerleri düşük epizon-yüksek ankizonu yansıtmaktadır. Orta ankizonu temsil eden1C değerlerine sahip Bakırtepe üyesi ankimeta-kumtaşı ve ankimeta-şeyl ve/veya arduvazlannda kuvars, fillosilikat (2M1+lMd illit/muskovit, kaolinit/dikit), feldispat ve götit bulunmaktadır. Düzce üyesindeki klorit-mika podlu ankimeta-şeyl, ankimeta-silltaşı,ankimeta-kireçtaşı, ankimeta-kumtaşı ve arduvazlan, başlıca fillosilikat (2M!+lMd illit/muskovit, lib klorit, M-P, paragonit, kaolinit/dikit, pirofillit, C-V, C-S), kuvars, kalsit ve götitten oluşmaktadır. Metaklastik kayaçlar yüksek dereceli ankizonu işaret eden 1C değerleri sergilemektedirler. Başlıca kristalize kireçtaşı ve ender olarak kumtaşı ve şeylden oluşan Höyüktepe üyesi düşük ankimetamorfik veya yüksek diyajenetik dereceye karşılık gelmektedir. Birim kalsit, kuvars ve fillosilikat mineralleri (illit/muskovit, klorit vekaolinit/dikit) ve götit içermektedir. Allokton konumlu Kangal formasyonunda P-M, paragonit, pirofillit ve kloritoyid gib bindirmeile ilişkili indeks minerallerin bulunması, allokton ve otokton birliklerin ayırt edilmesinde ölçüt gibi gözükmektedir. Ayrıca, parajenetik ilişkiler meta-sedimanter kayaçların önce basınç-sıcaklık-zaman (P-T-t) yönünün tersi bir gömülme, sonra bindirme tektoniğisonucu P-T-t yönünde metamorfizmaya uğradığını göstermektedir. 

  • Paleozoyik

  • Meta-sedimanter kayaç

  • Gömülme

  • Metamorfizma

  • Kangal-Alacahan (Sivas)

  • Çay (Afyon) güneybatısında Sultandağları Masifi`nin mesoskopik tektonik özellikleri ve jeoloji evrimi
    Mahmut Tahir Nalbantçilar
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Sultandağları Masifi`nin kuzeybatı kesiminde yer alan inceleme alanında otokton, allokton ve neootokton konumlu birimler gözlenmiştir. Otokton birimler, volkano sedimanter özellikli İnfrakambriyen yaşlı Gökoluk formasyonu ile bunu açılı uyumsuz olarak üstleyen ve sığ denizel karbonatlardan oluşan Üst Jura yaşlı Sarıtaş formasyonudur. Bu formasyonları Mesozoyik yaşlı Kocakızıl doleritine ait dayklar kesmektedir. Alt?-Orta Kambriyen yaşlı Çaltepe kireçtaşı ile uyumlu olan Üst Kambriyen-Alt Ordovisiyen yaşlı Sultandede formasyonu tektonik dokanakla otokton birimler üzerine gelir. Bu birimleri yine allokton olarak Mesozoyik yaşlı Hoyranofiyoliti ve Hacıalabaz kireçtaşı olistoliti örter. Bu istif üzerine Pliyosen yaşlı Yankkaya formasyonu ile Kuvaterner yaşlı alüviyalçökeller açılı diskordansla gelir. Bölgesel diskordanslar yörede; Assintik, Kaledoniyen, Hersiniyen ve Alpin orojenezlerinin etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Assintik hareketlerle bir yay (magmatik/ada) gelişimi ile deforme olmuş Gökoluk formasyonu ve AltPaleozoyik istif, Kaledoniyen ve Hersiniyen dağoluşum hareketlerinin etkisinde kalmıştır. Buna bağlı olarak en az üç evreli kıvrımlanmaya (Ft, F2, F3) ve epimetamorfizmaya uğrayarak üstelenmiş kıvnm geometrileri kazanmıştır. Üçüncü deformasyon fazı (F3) kinkbandı, buruşma klivajlan ve zigzag kavramlar oluştururken, ikinci evrede gelişen çizgisellikleri bükmüş ve deforme etmiştir. Alpinhareketler Triyas`ta riftleşme, Senoniyen`de ise nap ve bindirmeleri geliştirmiştir. Son olarak Miyosen`deki tansiyonel neotektonikdönemde oluşmuş kesişen (conjugate) blok faylanmalar, Sultandağları`na bugünkü KB-GD ile kuzey kesiminde ise KKD-GGB uzanımlı bir horst görünümü kazandırmıştır.

  • înfrakambriyen

  • Jeoloji evrimi

  • Kesişen faylar

  • Üstelenmiş kıvrım

  • Sultandağlar

  • Afyon

  • Düzce Ovası killerinin konsolidasyon özellikleri ve jeolojik evrim ile ilişkisi
    Orhan Şimşek Süleyman Dalğiç
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Anadolu otoyolunun Gümüşova-Gerede arasındaki bölümünde yer alan Düzce killerinin konsolidasyon özelliklerinin bilinmesi, mühendislik yükü altındaki oturma davranışlarının belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu amaçla, otoyol güzergahının Düzce kesimindeki killerin konsolidasyon özellikleri araştırılmıştır. Düzce havzası çökellerinin en kalın olduğu yer, şehrin güney kenarında olup, kalınlık bu kesimde yaklaşık 260 m`dir. Çökeller, havza ortasında ve güneye doğru kil, siltli kil ve killi sütlerin egemen olduğu istiften oluşurken, kuzey ve kuzeydoğuda ise kum ve çakıl gibi daha iri taneli malzemenin egemen olduğu seviyeler yer almaktadır. Killi seviyelerin belirlenen konsolidasyon özelliklerine göre, havza killerinin yüzeyden 5 ile 10 m arasında değişen derinliklere kadar aşın konsolide oldukları tespit edilmiştir. Aşın konsolidasyonun gelişimine, ovanın güneyindeki Düzce fayının aktivitesi ile havzanın çökelim merkezinin güneye hareket etmesi ve bunun sonucunda ovanın kuzey tarafının güneye oranla yükselmesinin sebep olduğu sonucuna varılmıştır. Bunun yanısıra, ovanın bu nedenlerden dolayı yükselen kısımlarında yeraltısuyu seviyesindeki değişim, havalanma zonunun artmasına ve üst katmanların kuruması sonucunda aşırı konsolidasyon düzeylerinin gelişmesine sebep olmuştur. 

  • Düzce

  • Ova

  • Konsolidasyon

  • Jeolojik evrim

  • Anadolu otoyolu Bolu tünelinde litolojik ve yapısal unsurların dağılımı
    Süleyman Dalğiç
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Bolu tüneli yaklaşık 3250 m uzunluğu ile ülkemizin en uzun otoyol tüneli olacaktır. Tünel güzergahı değişik litolojilerden ve doğrultu atımlı faylar ile bindirme zonlarından geçmektedir. Anadolu otoyolu Bolu tünelindeki en yaşlı birim, başlıca amfibolit, gnays, metadiyorit, metakuvarsdiyoritten oluşan Prekambriyen öncesi, Yedigöller formasyonudur. Bu birimleri Devoniyen yaşlı kayraktaşı, metakuvarsit ile Çatak kireçtaşı üyesinden oluşan îkizoluk formasyonu tektonik dokanakla üzerlemektedir. Tünel güzergahına yakın alanlarda Üst Kretase kaotik bir topluluk olan Abant karmaşığı ile başlar. Bu topluluk içerisine karmaşıkla yaşıt veya daha genç, Elmalık granitoidleri sokulum yapmıştır. Breşik mermer ve kayraktaşından oluşan Atyayla formasyonu Üst Kretase sonunu temsil etmektedir. Bu birimin üzerinde Paleosen-Alt Eosen yaşlı kumlu kireçtaşı ve karbonatlı kumtaşından oluşan Bayramışlar formasyonu ile kumlu kireçtaşı, karbonatlı kum taşı, breşik çakıltaşı, kum taşı, silttaşı, kil taşı, marn ve kireçtaşından oluşan Fmdıcak formasyonu bulunmaktadır. Güzergahın en genç birimleri kil, kiltaşı, killi kireçtaşı, jips, marn ardalanması ile temsil edilen Orta-Üst Eosen yaşlıApalar formasyonu ile tutturulmamış ve/veya tane tutturmalı çökellerden oluşan, Pliyosen yaşlı Asarsuyu formasyonudur. Bu birimler Üst Kretase`den başlayarak Üst Miyosen`e kadar K-G yönlü sıkıştırma kuvvetleri ile itilerek üst üste yığılmışlardır. Bu sıkıştırma rejimi Üst Miyosen`den sonra değişmiş ve tünel güzergahını da içine alan bölgede Kuzey Anadolu fay zonu ile ilişkili doğrultu atımlı faylar gelişmiştir.

  • Bolu

  • Otoyol

  • Tünel

  • Litolojik karmaşık

  • Yapısal jeoloji

  • Kireçtaşı akiferlerinde yağıştan süzülmenin hesabı üzerine bir araştırma: Triyas kireçtaşları, Çorum
    Ahmet Apaydin
    PDF Olarak Görüntüle
  • Akifer

  • Kaynak azalma eğrisi

  • Azalma katsayısı

  • Beslenım

  • Boşalım

  • Rezerv değişimi

  • Süzülme

  • Doğu Anadolu`daki obsidiyen içeren volkaniklerin "Fizyon Track" yöntemiyle yaş tayini
    Guiliou Bigazzi Zehra Yeğingil Tuncay Ercan Massimo Oddone Mehmet Özdoğan
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Doğu Anadolu`daki bir çok volkanik bölgedeki obsidiyen örnekleri "fizyon track" (FT) yöntemiyle yaşlandırılmıştır. Bu çalışmada, volkanikleri gösteren jeoloji haritaları toplanıp derlenmiştir. Bu haritalar, FT yaşlarındaki gibi |0.03 Ma`dan 6.09 Ma`ya kadar) Doğu Anadolu`daki obsidiyen içeren volkaniklerin anlaşılmasında net bir destek sunarlar. Daha önceki yayımlanmış ölçümlerle birlikte genç zamanlar (1 Ma), Van Gölü`nün bati ve kuzey kıyılan boyunca yer alan Pleistosen volkanlarının üzerinde belirtilmiştir. Obsidyenler, Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı NE (Kars)`den S W (Bingöl) doğrultusunda uzanan düzgün bir yay boyunca dağılmışlardır. Sonraki patlamalar için daha önce belirtilmiş sadece iki K-Ar yaşı vardır; bunlardan çoğu çok yakın zamanda onaylanmıştır. 

  • Obsidiyen

  • Volkanikler

  • Fizyon track yaşlandırma yöntemi

  • Doğu Anadolu

  • Simplorbites ve Orbitoides cinslerinde olağan olmayan bir üreme tipi üzerine düşünceler
    İbrahim Engin Meriç Muhittin Görmüş
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Bu çalışmada Simplorbites ve Orbitoides cinslerine ait makrosferik bireylerde gözlenen aseksüel çoğalma tipi araştırılmıştır. Bu amaçla, Türkiye ve Fransa`dan seçilmiş örnekler yeniden değerlendirilerek Hekimhan (KB Malatya) yöresinden derlenen Orbitoides örnekleri de bu tip üremeyi destekleyici olarak sunulmuştur. Belirtilen cinslerde a) makrosferik embriyonların bölünmesi,yeni embriyonların şekillenmesi, b)ana kavkının çözülmesi ve embriyonların kenara itilmesi,c) embriyonların ana kavkıdan atılması, d) yeni fertlerin şekillenmesi olarak gelişen olağan olmayan çoğalma tipi döngüsünü destekleyici veriler sunulmuş ve tartışılmıştır.

  • Foraminifer

  • Simplorbites papyraceus

  • Orbitoides

  • Doğal olmayan şizogoniküreme

  • Adıyaman

  • Malatya

  • Tokat

  • Türkiye

  • Gensac

  • Fransa

  • Niksar-Tokat yöresindeki Üst Kretase-Paleosen yaşlı Kırandağ ve Düdenyaylası formasyonlarının foraminifer içeriği
    Meral Kaya
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Niksar-fiaşçiftlik (Tokat) dolayları Üst. Kretase-Paleosen çökellerinin çeşitliliği ve fauna özellikleri. "Akımından önemli bir bilgeyi oluşturmaktadır. İnceleme, alanında yüzeyleyen çökellerin faraminifer kapsamını, belirlemek için, ölçülü kesitler` gerçekleştirilerek.,, saptanan bentik ve planktik foraminiferlerin stratigrafık dağılımları belirlenmiştir. Foraminifer içeriklerine göre Kirandağ Formasyonu Orta-Üst Maastrihtiyen-Daniyen, Düdenyayla formasyonu Daniyen yaş konağında değerlendirilmiştir.

  • Üst Kretase

  • Paleosen

  • Foraminifer

  • Niksar

  • Tokat

  • Doğu Pontidleı