Türkiye Jeoloji Bülteni
Türkiye Jeoloji Bülteni

Türkiye Jeoloji Bülteni

1981 ŞUBAT Cilt 24 Sayı 1
KAPAK
PDF Olarak Görüntüle
KÜNYE
PDF Olarak Görüntüle
İÇİNDEKİLER
PDF Olarak Görüntüle
Orta Sakarya Bölgesinde Liyas Öncesi Ofiyolitlerin ve Mavişistlerin Oluşumu ve Yerleşimi
Kamil Şentürk Cengiz Karaköse
PDF Olarak Görüntüle

Öz: Orta Sakarya bölgesinde yeşil ve mavişistler içeren ve geniş alanlar kaplayan ofiyolitli bloklu birimin oluşumu, bu oluşumun ve bulundurduğu yeşil ve mavi şistlerin yaşları ve yerleşme yaşlan bir anlamda açıklığa kavuşturulmuş olup bölge jeolojisine aşağıdaki katkılarda bulunulmuştur: I-Yaygın olan spilitik volkanizma Üst Permiyen-Triyas süresinde meydana gelmiştir. Bu zaman aralığında bölgede bir tansiyon ortamı egemen olmuş; sığ yerlerde çökelmiş ve çökelmekte olan kireçtaşları  çeşitli büyüklüklerde bloklar oluşturacak şekilde blok f aylanmasına uğramışlar ve bir yandan devam eden spilitik volkanizma ürünleri ile karmaşık bir şekilde çevrilmişlerdir. Triyas sırasında yer alan bir okyanusda gelişmiş, serpantinleşmiş ultramafitler .diyabazlarla kesilmiş gabrolar, kırmızı pelajik killer, radiyolaritler Jurasik öncesi veya En Alt Jürasik`te kıtasal kabuk üzerine yerleşmişlerdir. Mavi şistlere dönüşmüş kırıntılı ve volkanik kırıntılı kayalar da Triyas denizinde çökelmişler; Üst Triyas. En Alt Liyas sırasında kıtalar üzerine itilmişlerdir. özellikle Üst Triyas sırasında duraylı bir şelf özelliğinde olan bölge Alt Kretase sonlarına doğru yeniden tansiyon sistemi etkisine girmiş, meydana gelen çukurluklarda kırıntılı kayaların kaim istifleri birikmiştir.

  • ofiyolit

  • mavişist

  • diyabaz

  • Orta Sakarya Bölgesi

  • Altınlı, Î.B., 1973a, Orta Sakarya Jeolojisi: Cumhuriyetin 50. Yılı • Yerbilimleri Kongresi, 159 - 191.

  • Altınlı, Î.E., 1973b, Bilecik Jürasik`i: Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri Kongresi, 103 - 111.

  • Çoğulu, E., Delaloye, E. et Chessex, R., Surl`age de quelques roches intrusives acides de la râgion d`Eskişehir (Turquie): Archiyes des sciences 50O. de physique et d`histoire nat. de Geneve, 18, 3, .692-699.

  • Eroskay, S.O, 1965, Pagalar boğazı-Gölpazarı sahasının Jeolojisi: îst. Üniv. Fen. Fak. Mecm. Seri B., XXX 3-4, 135-170.

  • Granit, Y. ve Tintant, H., 1960, Observations preliminaires sur le Jurassique de la region de Bilecik (Turquie): Lab. de Geol. Ge

  • Şentürk, K. ve Karaköse, C, 1979, Orta Sakarya dolayının temel jeolojisi: Maden Tetkik ve Arama Enst.t Rap. No: 6642Ş, Ankara.

  • Yılmaz, Y., 1979, Söfüt-Bilecik bölgesinde polimetamorfizma ve bunların jeotektonik anlamı: Türkiye Jeol. Kur, Bült., 22-1, 85-100.

  • Menderes Masifinin Gnayslarında ve Şistlerinde Metamorfizma Koşulları, Alaşehir-Manisa
    Remzi Akkök
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: İnceleme alanı Menderes Masifinin doğu kesiminde Manisa ilinin Alaşehir ilçesi yakınında yer alır. Bu bölgedeki metamorfik kayaçlar litolojileri ve yapısal konumları göz önüne alınarak üç grup altında toplanmıştır. Bunlar Gnays Karmaşığı, Şist Karmaşığa ve Mermerlerdir. Petrografik, mineralojik ve yapısal veriler Şist Karmaşığının en az üç evrede metamorfizmaya uğradığını kanıtlamaktadır. Birinci evrenin oluşturduğu metamorfik doku bunu izleyen ikinci evre metamorfizması (amfibolit fasiyesinde) ile kısmen bozulmuştur. Gnays Karmaşığı porfiroblastik, gözlü, masif granitik ve bantlı gnayslar ile migmatitler içerir. Gnays Karmaşığına ait jeolojik, petrografik ve kimyasal veriler ve karmaşığın kısmî anateksisten etkilendiğini gösterir. Örneğin bu karmaşığın bazı gnaysları içerisinde görülen koyu renkli (mafik) inklüzyonlar anateksis sonucu oluşan ergimeyen kalıntılardır (restitler). Şist Karmaşığı ise; kuvartzo-feldspatik gnays, granat-mika şist, kuvarsitve gözlü gnaystan oluşmaktadır. İkinci evre metamorfizması sırasında Şist Karmaşığı 5 kfolik bir basınç ile 600°C`lik bir sıcaklığın etkisinde kalırken Gnays Karmaşığı 5-6 kb`lık bir basınç ve 660°C`lik bir sıcaklığın etkisinde kalmıştır. 

  • şist

  • gnays

  • mermer

  • Menderes Masifi

  • Abdüsselamoglu, M.g., 1965, Muğla-Yatağan çevresinde görülen Jeolojik formasyonların korelasyonu hakkında rapor: M.T.A. Rap. No. 3497, Yayınlanmamış.

  • Akartuna, M., 1965, Aydın-Nazilli hattı kuzeyindeki versanların jeolojik etüdü: M.T.A. Dergisi, 65, 1-10.

  • Akdeniz, N., ve Konak, N., 1979, Menderes Masifinin Simav dolayındaki Kaya birimleri ve Metabazik, Metaultramafik Kayaların Konumu: Türkiye Jeol. Kur. Bült, 22/2, 175-183.

  • Akkök, R., 1977, Ultramafic inclusions in the Menderes Massif near Alagehir, Manisa: Sixth Colloqium on Geology of the Aegean Region, İzmir. (Yayında`).

  • Akkök, R,, 1979, Petrology of gneisses and schists in the Menderes Massif, Derbent, Alaşehir, Turkey; Ph. D. Thesis-London, yayinlanmamig.

  • Akkök, R., 1980, Menderes Masifinde paragonit mineralinin varlığı, Alagehir - Manisa: M.T.A. Dergisi (Yayında).

  • Albee, A.L., 1965, Distribution of Fe, Mg and Mn between gamet and biotite in natural mineral assemblages: J. Geol., 73, 155-164.

  • Althaus, E., Karotke, E., Nitsch, K.H., ve Winkler, H.6.F., 1970, An experimental re-examination of the upper stability limit of muscovite plus quartz: Neues Jahrb, Mineral, Monatsh, 10, 325-3S6.

  • Atherton, M.P., 1964, The garnet isograd in pelitic rocks and its relation to metamorphic facies: Am. Mineralogist, 49, 1331-1349.

  • Atherton, M.P., 1968, The variation in garnet, biotite and chlorite composition in medium gradl pelitic rocks from the Dalradian, Scotland, with particular reference to the zonation in garnet: Contr. Mineral. Petrol., 18, 347-371.

  • Ayan, M., 1973, Gördes migmatitleri: M.T.A. Dergisi, 66, 132-155.

  • Başarır. E., 1970, Bafa Gölü doğusunda kalan Menderes Masifi güney kanadının jeoloji ve petrolojisi: E.Ü.F.F. Jeoloji Kürsüsü ilmi rapor servisi, No: 102. Yayınlanmamış.

  • Bingöl, E., 1974, 1:2.500.000 ölçekli, Türkiye metamorfizma haritası ve bazı metamorfik kuşakların jeotektonik evrimi üzerine tartışmaları; M.T.A. Dergisi, 83, 178-184.

  • Boyd, F.R., ve England, J.L., 1959, Pyrope: Geophys. Lab. A. Rep. Director for 1958-1959, 83-87.

  • Brinkmann, R., 1966, Geoteetonische Gliederung von West-Anatolien: Neues Jahrb. Geol. Palfiont, Monatsh., No. 10, 603-618.

  • Brinkmann, R., 1971, The geology of Western Anatolia: Campbell, A.S., ed.. Geology and History of Turkey de: Petroleum Exploration Society of Libya, Tripoli, 159-170

  • Chatterjee, N.D., 1970, Synthesis and upper stability of paragonite: Contr. Mineral. Petrol, 27, 244-257.

  • Chatterjee, N.D., 1972, The Upper Stability Limit of the Assemblage Paragonuite -f- Quartz and Its Natural Occurrences: Contr. Mineral. Petrol., 34, 288-303.

  • Dora, O.Ö., 1975, Menderes Masifinde alkali feldspatların yapısal durumları ve bunların petrojenetik yorumlarda kullanılması: Türkiye Jeol. Kur. Bült,, 18/2, 111-126.

  • Engel, A.B., ve Enge!., C.G., 1960, Progressive metamorphism and granitization of the major paragneiss, north-west Adirondack Mountains, New York: Bull. Geol. Sec. Amerika, 71, 1-57

  • Erkan, Y., 1978, Kırşehir Masifinde Granat Minerallerinin kimyasal bileşimi ile Rejyonal Metamorfizma arasındaki İlişkiler; Türkiye Jeol. Kur. Bült., 21/1. 43-50.

  • Eugster, H.P., ve Yoder, H.S., 1955, The Join muscovite-paragonite: Geophys. Lab. A. Rep. Director for 1954-1955, 124-126.

  • Flügel, N., ve Metz, K., 1954, Bodrum-Muğla yöresinde yapılan Jeolojik harita hakkında rapor: M.T.A. Rapor, No. 2799, yayınlanmamış.

  • Graciansky, P. de., 1965, Menderes Masifi güney kıyısı boyunca görülen metamorfizma hakkında açıklamalar: M.T.A. Dergisi, 64, 9-23.

  • Hsü, L.C., 1968, Selected phase relationships in the system Al-Mn-FeSi-O; a model for garnet equilibria:J. Petrol., 9, 40-83.

  • îzdar, K.E., 1971, Introduction to geology and metamorphism of Menderes Massif of western Turkey; Campbell, A.S.. ed., Geology and History of Turkey de: Petroleum Exploration Society of Libya, Tripoli, 495-500.

  • îzdar, K.B., 1975, Batı Anadolunun jeotektonik gelişimi: Ege Univ. Müh. Bil. Fak. Yayım, 58-59.

  • Kaden, G., ve Metz, 1954, Datca-Mugla-Dalaman çayı arasında bölgenin jeolojisi: Türkiye Jeol. Kur. Bült., Ç/1-2, 71-170.

  • Kaya, O., 1972, Aufbau und Geschichte einer Anatolischen OphiolithZone: Zeitschr. Deutsch. Geol. Ges. Hannover, 123, 491-501.

  • Keesman, I., Matthes, C, Schreyer, W., ve Seifert, F., 1971, Stability of almandine in the system FeO - (FeoO^) - Al oOo - SiOn - (HnO) at eleavted pressures; Contr. Mineral. Petrol., 31, 132-144.

  • Ketin, t., 1959, The orogenic evolution of Turkey: M.T.A. Dergisi, 53, &f> GİZ

  • Leake, B.E., 1965, The relationship between composition of calciferous amphibole and grade of metamorphism;

  • Mason, R., 1978, Petrology of the Metamorphic Roskc: London: George Allen and Unwin Ltd., 254 s

  • Mehnert, K.R., 1968, Migmatltes and the origin of granitic rocks: Amsterdam: Elsevier, 405 s

  • Miyashiro, A., 1953, Calcium-poor garnet in relation to metamorphism: Geochim. Cosmochim. Acta, 4, 179-208.

  • Miyashiro, A., 1958, Regional metamorphism of the Gosaisyo-Takanuki district in the central. Abukama Plateau; Tokyo Univ., J. Fac. Sci., 11, 219-272.

  • Miyashiro, A., 1973, Metamorphism and metamorphic belts: London: George Allen and Unwin Ltd., 492 s.

  • Miyashiro, A., ve Shido, F., 1973, Progressive compositional change of garnet in metapelites: Lithos, 6, 13-20.

  • onay, T., 1949, Uber die smirgelgesteine SW-Anatoliens: Schw. Min. Petr. Mitt, Bd. XXIX, Heft 2, 357-492.

  • Philippson, A., 1915, Reisen und Forschungen im westlichen Kleinasien H.5: Karien südlich des maander und das westlichen Lykien: Peterm. Geogr. Mitt. Erg., 183, 1-158.

  • Philippson, A., 1918, Kleinasien. Handbuch der regionalen Geologie: Bd. V., Abt. >, Heidelberg, 2813 8.

  • Raase, P., 1974, Al and Tl Contents of Hornblande, Indicators of pressure and temperature of Regional Metamorphism: Contr. Mineral. Petrol., 45, 231-236.

  • Richardson, S.W., ve Gilbert, M.C., 1969, Experimental determination of Kyanite-Andalusite and Andalusite-silimanite Equilibria; the aliminium silicate triple point: Am. J. Sci., 267, 259-272.

  • Saxena, S.K., 1968, Nature of mixing in ferromagnesian silicates and the significanse of the distribution coefficient: Neues Jahrb. Mineral. Monatsh., 8, 275-286.

  • Schuiling, R.D., 1958, Menderes Masifine ait bir gözlü gnays üzerinde zirkon etüdü: M.T.A. Dergisi, 51, 38-42.

  • Schuiling, R.D., 1962, Türkiyenin güneybatısındaki Menderes migmatitik kompleksinin petrolojisi, yaşı ve yapısı hakkında: M.T.A. Dergisi, 58, 71-85.

  • Sturt, B.A.I 1962, The composition of garnet from pelitic schists in relation to the grade of regional metamorphism: J. Petrol., 3, 181-191.

  • Turner, F.J., ye Verhoogen, ., 1960, Igneous and Metamorphic Petrology: 2 nd ed. New York: Me Graw-Hill, 694 s.

  • von Platen, H., 1965, Experimental anatexis and genesis of mlgmatites; W.S. Pitcher ve G.W. Flinn, ed., Controls of Metamorphism de: Edinburg and London, Oliver and Boyd, 203-218.

  • Winkler, H.G.F., 1967, Petrogenesis of Metamorphic Rocks: 2 nd ed. Berlin: Springer, 220 s

  • Wippern, J., 1964, Menderes Masifinin Alpidik dag teşekkülü içindeki durumu: M.T.A. Dergisi, 62, 71-79.

  • Yoder, H.S., 1950, Stability relations of grossularite: J. Geol., 58, 221-253

  • Yoder, U.S., 1955, Role of water in metamorphism: Geol. Soc. Am., Spec. Papers, 62, 505-524.

  • Yoder, H.S., ve Eugster, H.P., 1955, Synthetic land natura? muscovite: Geochim Cocmochim. Acta, 8, 225-280

  • Ceyhan-Osmaniye Yöresinde Kuvaterner Bazaltlarının Petrolojisi
    Ali Zafer Bilgin Tuncay Ercan
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Ceyhan-Osmaniye-Yumurtalık ve Haruniye yörelerinde geniş bir alanda yüzlekler veren: Kuvaterner yaşlı volkanitierin petrolojik inceleme sonuçları verilerek plaka tektoniği açısından kokensel; yorumlarına gidilmiştir. Petrografik araştırmalarla esas olarak plajiyoklas, olivin ve ojit fenokristallerinden ve eş bileşimde hamur maddesinden oluştuğu saptanan bu bazaltik lavların, petrokimyasal araştırmalarla da hafif alkalin bir özellik gösteren toleyitik nitelikli plato bazaltları olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma alanının, ülkemizin; plaka tektoniği açısından son derece ilginç bir bölgesi olması ve son yıllarda volkanik kayaçlann plaka, tektoniğine ilişkin bölgesel çalışmalara olan katkısı göz önüne alınarak, bazaltik lavarda ayrıtıntılı petrokimyasal çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca bölgedeki salt Senozoyik yaşlı çökel kaya birimlerine de kısaca değinilmiştir.


  • bazalt

  • plaka tektoniği

  • plajiyoklas

  • Osmaniye

  • Aramaki, S., 1963, Geology of Asamo volcano: J. Fac. Sc. Üniv. , Tokyo, 14 233-439

  • Ataman, G., Çapan, U.Z., Göksen, S.L. ve Buket, E., 1974, Plaka tek-toniği ilkeleri: Hacettepe Fen ve Müh. Bil. Derg., 4, 113-178.

  • Barberi, F., Innocenti, F., Marinelli, G. ve Mazzuoli, R., 1074, Vulcanismo e tettonlca a placche: esempi nell’area Mecliterranea, 67 th Congr. S. G. 1

  • Batum, I., 1978, Nevşehir Güneybatısındaki Güllüdag ve Acıgöl vol-kanitlerinin jeokimyası ve petroloiisi: Yerbilimleri, 4, 1-2, 70-88.

  • Carmichael, I.S.E., 1964, The petrology of thingmuli, a Tertiary Vol- kano in Eastern Iceland: Jour of Petrology, 6/3, 435-460.

  • Church, B.N., 1975, Quantitative classification and chemical compa¬rison of common colvanic rocks: Geol. Soe. Amer. Bull, 86, 257-263.

  • Cox, K.G., Bell, 3.V. ve Pankhurst, R.J., 1979, The interpretation of igneous rocks; George Allen and Unwin Ltd, London, 460 s.

  • Engel, A.E.J., ve Engel, C.G., 1964a, Composition of basalts from the mid-Atlantic ridge: Science, 144, 1330-1333.

  • Engel, A.E.J. ve Engel, C.G., 1964 b, Igneous rocks of the East Pasifle Rise: Science, 146, 477-485.

  • Engel, A.E.J., Engel, C.G. ve Havens, R.G., 1965, Chemical characte¬ristics of oceanic basalts and upper mantle: Bull. Geol. Soc Amer., 76, 719-734.

  • Gottini, V., 1968, The TiO, Frequency in colcanic rocks: Geol. Rdsch., 57, 930-935.

  • Gottini, V., 1969, Serial sharacter of the volcanic rocks of Pantelleria: Bull. Vole, 3, 818-827.

  • Gözübol, A.M. ve Gürpınar, O., 1980, Kahramanmaraş kuzeyinin jeolo¬jisi ve Tektonik evrimi: Türkiye 5. Petrol Kong. Tebliğ Kitabı, 20.

  • Green, T.H. ve Ringwood, A.E., 1967, The genesis of the basaltic magma: Contr, Mineral, Petrol., 15, 103-190.

  • Holmes, A. ve Harwood, H.F., 1929, The tholeiite dykes of the north of England: Mineralog. Mag., 22, 1-52.

  • Irvine, T.N. ve Baragar, W.R.A., 1971, A guide to the chemical classification of the common volcanic rocks; Can. Jour. Earth. Sci., 8, 523-548.

  • Jakes, P. ve White, A.J.R., 1972, Major and trace element abundances in volcanic rocks of orogenic areas: Geol. Soc. Amer. Bull., 83, 29-40.

  • Ketin, t, 1877, Genel jeoloji, Cilt: 1, Yerbilimlerine giriş: t.T.Ü. Ya¬yını, 1036, 597 s.

  • Kuno, H., 1960, Petrology of Hakone volcano and the adjacent Areas, Japon: Bull. Geol. Soc. Amer., 61, 957-1020.

  • Le Maitre, R.W., 1976, The chemical variability of some Common igneous rocks: Jour, of Petrology, 17/4, 589-598.

  • MacDonald, GA ve Katsura, J., 1964, Chemical composition of Hawaiian lavas: Jour, of Petrology, 5, 82-133

  • Manşon, V., 1967, Geochemistry of basaltic rocks; Major elements: în: Hess, H.H. and Poldervaart, A (Eds): Basalts 1 p: 215-269. Middlemost, EAK.i 1975, A simpla classification of volcanic rocks: Bull. Volcan., 36/2, 382-397.

  • Miyashiro, A., 1975, Classification, characteristic and origin of Ophi¬olites: our. of Geology, 83, 249-281.

  • Rittmann, A., 1952, Nomenclature of volcanic Rocks: Bull. Volcan. seri 11, 12, 76-102.

  • Rittmann, A:, 1953, Magmatic character and tectonic position of the Indonesian volcanoes: Bull, Volcan. seri 11, 14, 45-58.

  • Rittmann, A., 1962, Volcanoes and their activity; John Wiley and sons Newyork, London, 305 s.

  • Stride, AV., Belderson, R.H., Kenyon, N,H., 1977, Evolving Miogean- ticlines of the East Mediterraneon (Hellenic, Calabrian and yprus outter ridgls): Phil. Trans. Roy. Soc. Lond., 284, 1316¬1326.

  • Tilley, C.E., 1960, Differentiation of Ha-waiian basalts and some variants in lava suites of dated Kilauean eruptions: jour, of Petrology, 1, 47-55.

  • Wilkinson, J.F., 1967, The Petrography of basaltic Rocks: In: Hess, a H. and Poldervaart, A (Eds): Basals 1.

  • Wright, J.B., 1969, A simple alkalinity ratio and its application to questions of non-orogenic granite genesis: Geol. Mag., 106/4, 370-384.

  • Yoder, H.S. ve Tilley, C.E.i 1962, Origin of basalt magmas: an experi¬mental study of natural and synthetic rock systems: jour, of Petrology, 3, 342-532.

  • Tokat ile Sivas Arasındaki Bölgede Ofiyolitli Karışığın İç Yapısı ve Yerleşme Yaşı
    Ali Yilmaz
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Çalışma alanı Tokat ile Sivas (Yıldızeli, Karaçayır) arasında yer almaktadır. Çalışma alanın kuzeyinde metamorfik karışık (melange) görünümünde olan kayalar; yeşil şistlerden ve bir bölümü Fermiyen yaşta olan kristalleşmiş kireçtaşı bloklarından oluşmaktadır. Güneyde yaygın olarak yüzeyleyen metamorfitler; altta yeşilşist ara katkılı kalkşist ve mermer» üstte kuvarsit olmak üzere iki düzeyden oluşmaktadır. Yukarıda belirtilen kayaların arasında doğu-batı uzanımlı ofiyolitli karışık yer alır. Ofiyolitli karışık; çoğunlukla serpantinit olmak üzere tüf ve aglomeradan oluşan ve kesme kıratlarının yaygın olduğu bir hamur, hamurun içinde mermer, filîit, kristalleşmiş kireçtaşı, radyolarit, Üst Jurasik-Alt Kretase yaş aralığında yer alan çeşitli tortul kayalar, Senomaniyen yaşlı pelajik kireçtaşı, peridodit (çoğunlukla verlit), gabro, diyabaz bloklarından oluşmaktadır. Kuzeyde, ofiyolitli karışık üzerine, gereçleri ofiyolitli karışıktan türemiş olistostrom düzeyleri kapsayan Üst Senoniyen yaşlı pelajik kireçtaşı birimi uyumsuzlukla oturmaktadır. Bu verilere göre ofiyolitli karışık Senomaniyen-Alt Senoniyen yaş aralığında yerleşmiştir. Güneyde, ofiyolitli karışık ve Karaçayır dolaşandaki metamorfitler granodiyorit tarafından kesilmiştir. Kuzeyde ofiyolitli karışığın üzerine uyumsuzlukla Eosen yaşlı çakıltaşı, kumtaşı, kiltaşı ardalaması gelmektedir. Güneyde Karaçayır dolayında yüzeylenen metamorfitlerin üzerinde açılı uyumsuzlukla Eosen yaşlı çakıltaşı, kireçtaşı, kumtaşı, kiltaşı düzeyleri yer almakta ve çoğunlukla Üst Kretase yaşlı olan bloklar kapsamaktadır. Neojen yaşlı birimler ise karasal olup tüm birimlerin üzerine acılı uyumsuzlukla gelmektedirler.

  • olistostrom

  • peridodit

  • granodiyorit

  • Tokat

  • Baykal, F., 1947, Zile-Tokat-Yıldızeli bölgesinin jeolojik etüdü: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. no. 1709, Ankara.

  • 1966, 1:500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası (Sivas): Maden Tetkik ve Arama Enst. yayınları, 116 s. Ankara.

  • Blumenthal, M.M., 1950, Beitraege zur geologie des Landschaften am Mittleren und Ünteren Yegilırmak (Tokat, Amasya, Havza, Erbaa, Niksar): Maden Tetkik ve Arama Enst. yaylaları, Seri D., no 4, 1538.

  • Brinkmann, R., 1976, Türkiye Jeolojisine Giriş (Çev. Orhan Kaya): Ege Üniv. Fen Fakültesi Kitapları Serisi no. 53, 155 s, Bornova, İzmir

  • İlhan, E., 1976, Türkiye Jeolojisi: Orta Doğu Teknik Üniv. Mühendislik Fakültesi, yaym no. 51, 239 s. Ankara.

  • Koçyigit, A., 1979, Çördük Olistostromları: Türkiye Jeol. Kur. Bülteni, 22/1, 59-68

  • Olcay, A.C., 1953, Sivas ile Tokat arasındaki bölgenin (Reşadiye 44/3 paftasının) jeolojisi hakkında not: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. no. 2242. Ankara1 , Yayınlanmamış.

  • Özcan, A., Erkan, A., Keskin, A., Oral. A., özer, S.. Sümengen, M., Tekeli, O., 1980, Kuzey Anadolu Fayı - Kırşehir Masifi arasının Temel Jeolojisi: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. no. 6722, Ankara, yayınlanmamış.

  • Göksu, E., 1974, 1/500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası (Samsun1 ): Maden Tetkik ve Arama Enst. yayınları, 78 s.

  • Tatar, Y., 1978, Ofiyolitli Çamlıbel (Yıldızeli) bölgesinin stratigrafisi ve petrografisi: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derg., 88, 56-72.

  • Terlemez, î. ve Yılmaz, A., 1980, Ünye-Ordu-Reşadiye-KoyulhisarKaracayır-Hafik arasında kalan bölgenin Jeolojisi: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. no. 6671 Ankara, yayınlanmamış.

  • Yalçınlar, t, 1955, Sivas 61/1, 61/2, 61/4 paftalarına ait jeolojik rapor: Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. no. 2577. Ankara yayınlanmamış.

  • Yılmaz, A., 1979, Dumanlı Dağı (Tokat) ile Çeltek Dağı (Sivas) arasındaki bölgede ofiyolitli kangıgın is yapısı ve diğer birimlerle ilişkisi: 33. Türkiye Jeol. Kur. Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Bildiri Özetleri, s. 74

  • Yücel, T., 1955, Kangal-Gemerek arası jeolojisi hakkında rapor (1/100.000`lik 61/4, 61/3, 60/4, 60/2); Maden Tetkik ve Arama Enst. Derleme Rap. No. 2336, Ankara, yayınlanmamış.

  • Gevaş (Van) Ofiyolitinin Jeolojisi ve Sinkinematik Bir Makaslama Zonu
    Yücel Yilmaz Yildirim Dilek Halil Işik
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Gevaş (Van) bölgesinde dört tektonik birim ayirdedilmistir. Bunlar (a) bir ofiyolit topluluğu, (b) Bitlis masifinin dış zonu`nu oluşturan metamorfik kayalar (c) ofiyolit ile metamorfik kayalar arasında yeralan geçiş zonu ve (d)öncekileri örten çökel kayalarıdır. Günümüzdeki sıralananlarında bu birliklerde ofiyolit topluluğu kayaları en altta yer alırlar. Bu ofiyolit topluluğu düzenli bir ofiyolit olarak tanıtılabilir. Her ne kadar farklı düzeyleri yerel olarak yalın bir tektonik ile yer değiştirmiş ve sıralanma bozulmuş yada bazı birimleri kaybolmuşsa da, bu tektonizma ofiyoliti kaotik bir topluluk İmline getirmemiştir. Ofiyolit topluluğa, tektonik bir geçiş zonundan başlayarak mermerler tarafından örtülür. Bölgedeki bu tektonik birimleri diskordan olarak Eosen çökelleri örtmüştür. Eosen çökeliminden «onratektonik birimlerin asıl konumları büyük ölçüde bozulmuş ve alttaki birimler itilerek genç Eosen çökellerinin üzerlerine ilerlemiştir. Bu itilmeler geçiş zonunun birincil konumunu da bozmuştur. Yapı öğelerinin analizi, bu birimlerin itilmelerinden önceki asıl konumları ile sıralanımlarmın ortaya konulmasını olanaklı kılmıştır. Buna göre önce ofiyolit, Bitlis masifini oluşturan karbonatların üzerine yerleşmiştir. Bu üzerleme (obduction) sırasında, 500 ile 1000 m kalınlığa ulaşan bir kontak metamorfizma zonu gelişmiştir. Kontak metamorfizma bu zonda ofiyolitin hemen kontağında amfibolitten başlayarak, uzağa doğru yeşil şiste geçmektedir. Yeşiîşist ise metamorfizmaya uğramış volkanik kayalara, onlarla birlikte bulunan, ve başlıca, çörtlerden oluşan çökel kayalarına dereceli olarak geçmektedir. s Kontak metamorfizma zonu şiddetli bir biçim değişimine uğramıştır. Buna rağmen bütün bölgede varlığı aym yapısal düzeyde izlenebilmektedir. Zonun içinde değişik kesimlerde ileri derece metamorfik amfîbolit inklüzyonları görülür. Ofiyolitin hemen dokanağında ileri derece kontak metamorfizma kayalarının mineralleri semi-plastik rotasyona uğramış, dokanaktan uzağa doğru ise, etkisi giderek artan kataklastik deformasyon nedeniyle milonitik kayalar gelişmiştir. Bütün bu veriler, kontakt metamorfizma kayalarının sıcaklık etkisi ardından üzerlemenin evrelerine doğru şiddetlibir makaslama etkisinde kaldıklarını göstermektedir. Böylece önceki fazda hornfels niteliği kazanan kayalar daha sonra makaslama sırasında tektonik geçiş zonu oluşturacak bir değişime uğramışlardır. Eosen`de sığ denizel kırıntılı kayalar geçiş :zonu da dahil önceki tüm birimlerin üzerine çökelmişlerdir . Eosenden sonra kuzey yönünde itilmeler gelişmiş bu itilmeler tektonik birliklerin ilk ; konumunu bozmuştur. Bunun sonucu olarak geçiş zonu kayaları kamalanmış ve içlerine yer yer Eosen çökel dilimleri de karışabilmiştir. Sonuç olarak, ofiyolitinen altta, mermerlerin ise üstte durduğu bugünkü dizilme meydana gelmiştir.

  • Makaslama Zonu

  • Ofiyolit

  • Kontak metamorfizma

  • Van

  • Coleman, R.G., 1977, Ophiolites: Springer-Verlag Berlin-Heidelberg New York, 229 s.

  • Dewey, J.F., 1976, Ophiolite obduction: Tectonophysics, 31, 93-120

  • Kurtman, F., Akkug, M.F. ve Gedik, A., 1978, The geology and oil potential of the Mu§-Van region; Degens, E.T. ve Kurtman, F., ed., The Çreology of lake Van: M.T.A. Ankara 124-133

  • Oswalt, F., Armenien. Steinmann, G. ve Wilckens, O. Ed: Handb. Reg. Geol. Heidelberg, 10,40 s.

  • Ternek, Z., 1953, Van gölü güneydoğu bölgesinin jeolojisi; Türlüye Jeol. Kur. Bült. 4/2, 1-27.

  • Yılmaz, Y., 1978, Gevaş (Van) dolayında Bitlis masifi, ofiyolit iligkisi; Eseller, G., ed., Türkiye 4. Petrol Kongr. Tebliğlerinde: T.P.A.O. Ankara, 83-93.

  • Williams, H.f 1973, Bay of Islands map. area Newfoundland: Geol. Sur. Canada, Pap. 72-34, 1-7.

  • Niğde Masifinde Viridin-Gnays Kökeni
    Mehmet Cemal Göncüoğlu
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Niğde Masifi`nin en genç birimini oluşturan Aşıgediği Formasyonumun üst kesiminde mermerler içinde amfibolit yeşilşist, metagabro, serpantinit ve piroksenitten oluşma bir karmaşık ile birlikte viridin-gnays yüzeylenmektedir. Çok ender rastlanan bir Mn-andalusit türü olan viridinle birlikte piyemontit, alurgit gibi Mn-silikatları içeren kayaç bantlı yapılı ve ince taneli olup süreksiz bantlar ve mercekler halindedir. Bantlı dokusu, yüksek mangan kapsamı ve birlikte yer aldığı kayalar viridin gnaysm köken kayacının günümüz okyanuslarında kırık zonlarının çevresinde gelişen çökel kayaçlarla karşılaştırılabileceğini göstermektedir. Bu özelliği ile viridin-gnays ve eşleniği kayaçlar Aşıgediği Formasyonu`nun çökeldiği ortama yabancıdırlar ve sonradan katılmış olmalıdırlar. 

  • viridin-gnays

  • piroksen

  • serpantinit

  • Niğde

  • Abs-Wurmbach, I, ve Langer, K., 1975, Synthetic Mn3+ —kyanite and viridine, Al,9 Y mnv 3-) SiO,., in the system ATOA— MnO-MnOo -SiOo : Contr. Mineral. Petrol., 49, 21-38

  • Anten, J., 1923, Le Salmien metamorphic du Sud du Massif Stavelot: Mem. Acad. Roy. Belgique, CI. Ser., II, 5, fase, 3., 26-41.

  • Backström, H., 1896, Manganandalusite from Vestena (Sweden): Geol, För, Stock Forh., 18, 386-389.

  • Bearth, P., 3976, Zur Gliderung der Bündnerschiefer in der Region von Zermatt: Eclogae geol. Helv., 69, 149-161.

  • Berger, A., 1968, Zur Geochemie und Lagerstaettenkunde** des Mangan»; Berlin Geoehem. Mineral. Rohstoffe, 7, 216 s.

  • Berzukov, P.L., 1960, Sedimentation in the northwestern Pacific Ocean: îtern. Geol. Congr., 1960 Copenhagen, Rept. Sov. Geol., 45-58.

  • Bilgrami, S.H.f 1956, Manganese-silicate minerals from Chikla, Bhandara District. India: Mineral. Mag., 31, 236-244.

  • Bonattl, E., 1975, Metallo genesis at oceanic spreading centers: Ann. Rev Earth Planet. ScL, 3, 401-431.

  • Bonatti, B., 1978, The origin of metal deposits in the oceanic lithosphere: Sci. Am., 238/2, 54-62.

  • Clifford, T.N., 1960, Spessartine and magnesium biotite in cuticule bearing rocks from Mill Hollow, Alstead Township, New Hempshire, USA: N. Jb. Mineral., Abh., 94, 1369-1400.

  • Cortesagno, L., Luccetti, G. ve Penco, A.M., 1980, La mineralizzazionia manganase nei diaspri delle ofioliti ligiiri: Rend. Soc. tt. Min., Petr., 80, 178.

  • Dalpiaz, G.V., Bottistini, D.G.>, Kienast, J.R. ve Venturelli, G., 1979, Manganiferous quartzitic schists of the Piedmonte ophiolite nappe: Mem. Sci. Geol., Padova. 32, 24 s.

  • Debenedetti, A., 1965, Î1 complesso radiolariti-giacimenti di manganese, come rappresentante del Malm nella Formazione di Caleescisti: Boll. Soc. Geol. ÎL, 84, 131-163

  • Göncüoflu, M.C., 1977, Geologie des westlichen Nigde-Massiv3: Bonn Univ., Doktora Tezi, 180 s.

  • Grapes. H.R., ve Hashimoto, S.,1978. Manganiferous Schists and their origin .Hidaka Mountains, Hokkaido, Japan: Contr. Mineral. Petrol.., 68., 23-35.

  • Hart, R.f 1973, A model for chemical exchange in the basalt - seawater system of oceanic layer II: Can, J. Earth Sci. 10, 799-816.

  • Heinrich, E.W., ve Corey, A.F., 1959, Manganian andalusite from Kiawa Mountain, Rio Artiba County, New Mexico,: Am. Mineral., 44. 1261-1271.

  • Karamata, S., Keesmann, I., Okrusch, M., 1970, Ein paragonit ftthrender granat-quarzit im Raum Brezovica, Stidserbien: N. Jb. Mineral., Monatshefte, 1970, İ-19

  • Kleinschmidt, G., 1975, Die Plankogelserie in der südlichen Koralpen unter besonderer Berücksichtigung von Manganquarziten: Verh. Geol. B. - A., 2-3, 351-362.

  • Klemm, G., 1911, Über Viridin, ein Abart des Andalusiten: Notizbl. Ver. Erdk. Darmstadt, 32, 4-13.

  • Kramm, U., 1973, Chloritoide stability in manganese-rich low grade metamorphic Rocks, Venn-Stavelot Massiv, Ardennes: Contr. Mineral. Petrol., 41, 179-196.

  • Kramm, U., 1976, The coticule rocks (spessartine quartiziten) of the Venn-Stavelot Massiv, Ardennes, a volcanoclastic metasedtment?: Contr. Mineral. Petrol., 56, 135-155.

  • Lynn, D.C., ve Bonatti, E., 1965, Mobility of manganese in diagenesis of deep-sea sediments: Marine Geology, 3, 457-474.

  • Meinhold, K.D. ve Frisch, T., 1970, Manganese-silicate-bearing metamorphic rocks from Central Tanzania: Schweiz. Mineral. Petrogr. Mitt. 493.507.

  • ödman, O.H., 1950, Manganese mineralization in the Ultevis district, jokkmokk, Sweden: Sver. Geol. Unders. Arsbok., 41 (&), 76 s

  • Prider, R.T., 1960, Viridine From Mt Ragged, western Australia: Indian Mineral., 1, 42-47.

  • Schiessstedt, M., 1976 Das Metamorphikum der Insel Gravdos, Griechenland: Braunschweig Univ., Doktora Tezi., 715 s.

  • Schneiderhöhn, H., 1962, Erzlagerstaetten: Fischer Veri., Stuttgart, 371 s.

  • Shabynin, L.Î., 1950, Viridin iz Yakutu: Mem. Soc. Russe Mineral, 77, 203-214.

  • Spooner, E.T.C., ve Fyfe, W.S., 1973, Sub-sea-floor metamorphism, heat and mass tranfer: Contr Mineral. Petrol., 42, 287-304.

  • Suzuki, J., Bamba, T., ve Suzuki, Y., 1965, On the viridine quartz schist from the Chici Area, Hidaka Province, Hokkaido, Japan: Proc. Jap. Acad., 41/8, 722-727.

  • Tekeli, O., 1980, Aladağlarda peridotitlerle yakın ilişkili metamorfitlerin kökeni ve metamorfizması: Türkiye Jeoloji Kurumu 34. Bilimsel ve Teknik Kongresi, Bildiri özetleri, 40.

  • Thennart, P., 1954, Decouverte de manganandalusite dans la maseif du Ruvenzori, au Congo Belge: Compt. Rendu, 238, 1140-1141.

  • Trommsdorf, V., Scwander, H., ve Peters, Tj., 1970, Mangansilikate der alpinen metamorphose in Radiolariten des Julier-Bernina Ctebietes: Schweiz. Mineral. Petrogr. Mitt, 50, 539-545.

  • Tröger, T.P., 1967, Optische Bestimmung gesteinsbildender Minerale, Bd. İL: Schweizerb. Veri., Stuttgart. 822 s.

  • Wedepohl, K.H., 1960, Handbook of geochemistry: Springer Veri., Berlin 442 s

  • Winkler, H.G.F., 1967, Pedogenesis of metamorphic rocks: Springer Veri., Berlin 237 s.

  • Kuzey Anadolu Fayı İçin Önerilen Çok Fazlı Faylanma Mekanizması İle İlgili Depremlerin Öngörülmesi
    Kadri Erçin Kasapoğlu
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Kuzey Anadolu Fayı (KAF) zonundaki gerilim (stress), birim-deformasyon (strain) ve yerdeğişim (displacement) dağılımları, fay çevresindeki plakaların analitik modeli üzerinde, sonlu elemanlar (finite elements) yöntemi ile araştırılmıştır. Arap plakasının kuzeye doğru hareketi, fayın doğu ucu çevresinde çekici gerilim birikimine neden olmaktadır, İlk faylanma, bu uçta çekici kırılma biçiminde oluşmakta; ve KD - GB yönünde, Doğu Anadolu Fayı (DAF) boyunca açılarak ilerlemektedir. DAF boyunca oluşan hareketler. KAF`ın doğu ucunda daha önce birikmiş olan çekici gerilimleri boşaltmakta; ve bu gerilim boşalması, KAF boyunca yeni bir gerilim - birimde formasyon dağılımım oluşturmaktadır. Bu yeni dağılımise, daha sonra, sürtünmeli dayanım ölçütü (frictional strength criterion) ne göre, ‘kayma’ (slip) biçiminde oluşan kırılmalara neden olmaktadır. KAF’ın doğu ucundan bağlıyarak batıya doğru ilerleyen bu makaslama (shear) kırıklan, ‘ilerleyici faylanma` (progressive faulting) olarak tanımlanmışlardır. Bu ilerleyici kırıklar, fay zonunun orta kesimine erişmeden önce; faylanmanın üçüncü fazı, yine makaslama kmklan biçiminde, fakat bu kez KAF’ın batı ucundan, bağlıyarakgeriye (doğuya) doğru ilerlemektedir. Faylanmanın bu üçüncü fazı ise, ‘gerileyici faylanma` (retrogressive faulting) olarak tanımlanmıştır. Sonuç olarak, KAF için ‘ilerleyici vc gerileyici darbeli-kayma* (progressive and retrogressive strikeslip) biçiminde bir faylanma mekanizması önerilmiştir. Fay zonunda birikmiş olan elastik birimdeformasyon enerjisi, doğu ve batı kesimlerde oluşan ilerleyici ve gerileyici faylanmalar ile büyük ölçüde boşalmakta; fay zonunun orta kesiminde, büyük depremlere neden olabilecek önemli bir kırılma görülmemektedir. Bu nedenle, fay zonunun bu orta kesimi, özellikle 33° D ve 35° D boylamları arası, bir ‘sismikboşluk’ (seismic gap) olarak nitelendirilebilir, öte yandan, fay zonunun bu orta kesiminde sürekli bir birim deformasyon enerjisi birikimine işaret sayılabilecek önemli bazı krip olayları gözlenmiştir. Bu nedenle, gelecekte büyük bir depremin bu sismik boşluk bölgesinde oluşabilme olasılığının ciddi bir biçimde düşünülmesi gerekir.

  • Kuzey Anadolu Fayı

  • Doğu Anadolu Fayı

  • sismik boşluk

  • gerileyici faylanma

  • Alptekin, ö, 1973, Focal mechanism of earthquakes in Western Turkey and their tectonic implications; Ph. D. Thesis, New Mexico Mining and Technology Institute, U.S’A.

  • Aytun, A., 1973, îsmetpaşa istasyonu civarında krip ölçümleri: Kuzey . Anadolu Fayı ve Deprem Kuşazı Simpozyumu (29, 30, 31 Mart - —1972), M.T.A. Enstitüsü, Ankara, 114-121

  • Canıtez, N., 1973, Teni kabuk hareketlerine ilişkin çalışmalar ve Kuzey Anadolu Fayı problemi: Kuzey Anadolu Fayı ve Deprem Kuşağı Simpozyumu (29, 30, 31 Mart - 1972), M.T.A. Enstitüsü, Ankara, 35_-ö8

  • Dewey, J. W., 1974, Turkey’s North Anatolian Fault comparison with San Anrdeas Fault: U.S.G.S., Earthquake Information Bull., 6, 13, 12-16.

  • Kasapoğlu, K.E., 1976, Fay mekanizmasının saptanması ve olasılı depremlerin öngörülmesinde analitik yöntemlerden yararlanma; Yerbilimleri, 2, 1, 93-96.

  • McKenzie, D.P., 1972, Active tectonics of the Mediterranean region: Geophys. Jr. Astr. Soc., 30, 109-185.

  • Toroslarda Aladağ Ofiyolitli Melanjın Özellikleri
    Okan Tekeli
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Alağadağ Ofiyolitli Melanjı`nın iç yapısında birbirinden farklı özellikler taşıyan üç bölüm ayırt edilir. Bunlardan en alttaki "düzgün taban istifi", üzerindeki "olistostrom bölümü" ve en üstteki ise "kaotik bölüm" olarak adlanmıştır. Aladağ Ofiyolitli Melanjının düzgün taban istifinin ve olistostrom bölümünün oluşmasında, çekim kuvvetleri etkisinde kütle akma ve kayma mekanizmaları etkin olmuştu!. En üstte yer alan kaotik bölüm ise tektonik kuvvetlerin etkinliğinde blok yığışması türünde bir mekanizmayla oluşmuştur. Aladağ Ofiyolitli Melanjı`nın oluşum ortamı, duraylı bir kıta kenarının bozulması aşamasında, Üst Triyas-Alt Kretase yaştaki kıta şelfine ait karbonat platformunun üzerinde gelişmiş olan Senoniyen havzasıdır. Aladağ Ofiyolitli Melanjı temelini oluşturan karbonatlarla çökelme dokanaklıdır. Bu nedenle ofiyolitli melanj kaya stratigrafi birimi özelliklerini bugün bulunduğu ortamda kazanmış, otokton konumlu bir birim olarak değerlendirilmelidir.

  • olistostrom

  • Aladağ Ofiyolitli Melanjı

  • düzgün taban istifi

  • Toroslar

  • Bailey, E,B. ve McCallien, W.J., 1950, Ankara Melanjı ve Anadolu şariyajı: Maden Tetkik ve Arama Enst. Der., 40, 17-22.

  • Barret, J.T. vl Spooner, E.T.C., 1977, Ophiolitic breccias associated with allochtounous oceanic cructal rocks in the east Ligurian Apennines, Italy. A comparison with observation from rifted Ridges: Earth Planet, Sci. Lett., 35, 79-91.

  • Binmen thai, MM., 1952, Das taurische Hochgebirge des Alaöag, neuere Forschungen seiner Geographic Stratigraphie und Tektonik; Maden Tetkik ve Arama Enst., Seri D, 6, 136 s.

  • Dewey, J.F. ve Bird, J.M., 1970, Mountain belts and the new global tectonics: . Geophys. Res., 75, 2625-2847.

  • Dimitrijevie, D.M. ve Mimitrijevic, N.M., 1973, Olistostrom melange in the Yugoslavian Dinarides and Latl Mesozoic plate tectonics: J. Geol., 81, 328-340.

  • Gannser, A., 1974, The ophiolitic melange, a world-wide problem on Tethyan examples: Eclogea Geol# Helv., 67/3, 479-507.

  • Glennie, W.K.; Boeuf, A.G.M.; Hughes - Clarke, W.M.; Moody - Stuart M.; Pilaar, H.P.W. ve Reinhardt, M.B., 1974, Geology of the Oman mountains: Verh. Kanin, Nedarlanda Geol. mijnb. Genoot., 31, 423 s.

  • Hall, ît., 1976,Ophiolite emplacement and the evolution of the Taurus suture zone, southeastern Turkey: Geol. Soc. America Bull., 87, 1078-1088.

  • Ricou, L.E., 1971, L»e croissant ophiolitique p4ri-arabe, une ceinture de nappes mises en place &u Cr^tac6 superieur Rev. Geogr. Pyhs. G4ol. Dyn., 13 (4), 327-349.

  • Robertson, A.H.F., 1977, The Moni Melange, Cyprus; an olistostrom formed at an destructive plate margin: I. Geol. Soc. London, 133, 447-466.

  • Saleeby. J., 1979, Kaweah serpantinite melange, southwest Sierra Nevada foothills, California: Geol. Soc. America Bull., 90, 29-46.

  • Tekili, O., 1980, Aladaglarm yapısal evrimi: Türkiye Jeol. Kur. Bûlt., 23/1, 11-14.

  • Çankırı-Çorum Havzasının Sungurlu Bölgesindeki Karasal Formasyonlarının Sedimantolojik İncelenmesi
    Muhittin Şenalp
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Yaşları Alt Eosen`dan Pliyosen`e kadar devam eden altta denizel, üstte karasal fasiyesdeki formasyonların oluşturduğu istif Sungurlu (Çorum) bölgesinde iyi bir şekilde korunmuştur. Sungurlu Gurubu (Alt ve Orta Eosen) denizel bir ortam içinde çökelmiş olan Cevherli ve Kepir Tepe Formasyonları içerir. Cevherli Formasyonu bir türbidit istifi olup güneye doğru ilerleyen denizaltı yelpazeleri tarafından çökeltilmiştir. İçlerinde büyük ölçekte olistolit ve olistostrom düzeyleri içerir. Kepir Tepe Formasyonu kireçtaşı, marn ve çakütaşı-kumtaşı merceklerinden yapılmış olup sığ su ortamında çökemiştir. Sungurlu bölgesindeki denizel havzanın Orta Eosen sonunda tümüyle doldurulmuş olması nedeniyle bu zamandan itibaren karasal çökeller birikmeye başlamıştır. Büyük polatlı Formasyonu (Üst Eosen-Miyosen) kırmızı renkli çakıl taşı, kumtaşı ve çamurtaşı ile temsil edilmiş olup kuzeydoğudan güneybatıya doğru akan menderesli nehirlerin etkili olduğu bir alüvyon ortamında çökelmiştir. Terzili Formasyonu jips, çamurtaşı ve az miktarda ince taneli kumtaışndan yapılmıştır. Jips ikincil kökenli olup anhidritin su alması sonucu oluşmuştur. Bu formasyon playa (karasal sabkha) ortamında çökelmiştir. Büyükşeyh efendi Tepe Formasyonu (Ponsiyen) kötü tabakalanmalı ve kötü boylanman çakıltaşı, kumtaşı ve çamurtaşından yapılmış olup kendisinden yaşlı formasyonlar üzerinde açısal bir uyumsuzlukla oturur. Bu çökellerin, dağ sıralanımlarının eteklerinde alüvyon yelpazeleri olarak çökeldikleri düşünülür.

  • olistolit

  • olistostrom

  • çamurtaşı

  • jips

  • Çankırı - Çorum Havzası

  • Akarsu, I.,. 1959, Çorum Bölgesinin Jeolojisi: Türkiye Jeol. Kur. Bült, 7, 19-30.

  • Alien, J.R.L., 1964 Studies in fiuviatiîe sedimentation; six cyclothems from the Lower Old Red Sandstone, Anglo -Welsh Basin: Sediinentology, 3, 163-198.

  • Allen,` J.R.I*.* 1965, Fining-upward cycles in alluvial successions: Geol. J., 4, 229-246.

  • Butler, G.F., 1970, Modern ©vaporite deposition and geochemistry of coexisting brines, the Sabkha, Trucial Coast, Arabian Gulf: Jour. Sed. Petrology, 39, 70-89.

  • Krgnn, O.N., 1977, Sedimentology of Tertiary evaporites Uğurludağ area Çankırı-Çorum Basin Turkey, Yayınlanmamış doktora tezi. Imperial College of Science and Technology, London.

  • EMend, P.F., 1965, Fluviatile sedimentary structures in the wood by series (Devonian`) of Spitsbergen,: Sedimentology, 5, 39-68.

  • Glennie, K.W., 1970, Desert sedimentary environments. Developments in sedimentology: Elsevier, Amsterdam, 14, 2S22 s.

  • Ketin, 1, 1962, 1:500.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası açıklama kitabı, Sinop paftası: Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Yayını, Ankara, 135 s.

  • Kinsman, D.J., 1966, Gypsum and anhydrite of Recent age, Trucial Coast, Persian Gulf: Second Symposium on salt, de Cleveland, Ohio, Northern Geol. Soc, 302-326.

  • Kukal, Z., 1971, Geology of recent sediments. Academic Press, London, 491 s.

  • Maiklem, W.R.; Debout. D.G., va Glaister, It P., 1969, Classification of anhydrite a practical approch: Bulletin of Canadian Petroleum Geology, 17, 211-235.

  • Norman, T.N.; Gökçen, S.L., ve genalp, M., 1980, Sedimentation pattern in Central Anatolia at the Cretaceous-^Tertiary boundary: Cretaceous Research, 1, 61-84.

  • Şenalp, M., 1974, Tertiary sedimentation in part of the Çanlurı-Çorum Basin, Central Anatolia: yayınlanmamış doktora tezi, Imperial College of Science and Technology, Landon, 386 s.

  • Şenalp, M., 1981, (baskıda) Çankm-Çorum Havzası`nın Sungurlu bölgesindeki türbidit, olistostrom ve olistoîit fasivesleri: Maden Tetkik ve Arama Enat. Bülteni.

  • Shearman, D.J., 1966, Origin of marine evaporites by diagenesis: Institute of Mining and Metallurgy (Newcastle-upon-tyne) Trans., sec. B, 75, 208-215.

  • Wentworth, C.K., 1922, A scale of grade and calss terms for clastic sediments: J. Geology., 30, 377-392,

  • Williams, H.; Turner, F.J., ve Gilbert, CM., 1954, Petrography. W.J. Freeman CO., San Fransisco, 406 s.

  • Homa-Akdağ (Denizli) Yöresinin Stratigrafisi
    Ali Öztürk
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Yapılan araştırmalar sonucu inceleme bölgesinde çeşitli yaşlarda, ayrı fasiyeslerde ve farklı konumlarda birimler saptanmıştır. Kökeni sedimanter olan Menderes masifinin örtü şistleri, bu kayaçlaruı en yaşlılarını oluşturur. Metamorfizma dereceleri yefilşist fasiyesini geçmeyen ve çeşitli metamorfitler içeren örtü şistleri, olasılıkla Siluriyen yaşındadır. Örtü şistlerini daha geniş alanlara yayılan mermerler izler. Alttaki şistlerle uyumlu gibi gözüken, fakat aralarında bir stratigrafik boşluğun olasılı olduğu mermerlerin Devoniyen yaşlı olduğu düşünülmektedir. Menderes masifi gibi otokton bir kütle olan Kocayayla metamorfitlerinin kökenini çoğunlukla riyolitler oluşturmaktadır. Menderes masifi ile aralarında doğrudan bir ilişki izlenemez. Yağı da tartışmalı olup, kesinlik kazanmamıştır. Bununla birlikte, Menderes masifinin örtü şistleri ile denestirilebilir. İnceleme bölgesinde Liyas`tan başlayıp, Lütesiyen sonuna değin süren birimler, otokton konumludurlar. Taban çakıltaşları ile başlayıp, ince taneli-killi fasiyeste gelişen Ldyas yaşlı Derealanı formasyonu, Dogger yaşlı Akdağ formasyonu, çoğunlukla pelajik kireçtaşlarından oluşan silisli ve Üst Jura yaslı Çamoluk formasyonu Jura sistemini oluşturur. Kretase sistemine özgü kayaçlar, Jura zaman sürecinde oluşan kayaç birimleriyle normal geçişlidir. Alt, Kretase yaşlı Akçay formasyonu, pelajik ve neritik kireçtaşı fasiyesinde, Üst Kretase yaşlı Kartal formasyonu da yine aynı şekilde iki ayn kireçtaşı fasilesinde gelişmiştir. Bu kireçtaşlarının üzerine uyumlu olarak Paleosen yaşlı pelajik kireçtaşları gelir. Otokton birimler kırmızı renkli, killi Lütesiyen yaşlı kireçtaşlarıyla son bulur. Bunların üzerinde çeşitli yaş ve litolojideki allokton birimler bindirmeli olarak bulunur. Allokton birimlerin yerleşme yaşı Üst Eosendir. Çağlayan formasyonu regressif bir seri olup, gölgesel oluşuklarla temsil edilir. Tabanda kireçtaşları, üst düzeylere doğru çakıltaşı ve kumtaşı ara katmanlı kırmızı killer ve en üst düzeyde de yakın kaynaklardan beslenmiş, katmanlı çakıltaşları bulunur. İnceleme bölgesinde yüzeyleyen kayaçların litolojik özellikleri ve bunların dağılımları, kısa aralıklarda değişik çökelme ortamlarını ve genelde bu ortamların doğudan batıya doğru giderek derinleştiğini gösterir.

  • Menderes masif

  • şist

  • mermer

  • Denizli












  • Kuzeybatı Anadolu`daki Ofiyolitlerin Jeolojisi ve Mavişist Metamorfizması (Tavşanlı-Kütahya)
    Aral Okay
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Çalışma alam olan Tavşamı`mn , kuzeydoğusuna giren bölge "İzmir-Ankara zonu" içindeki peridotit, ofiyolitli melanj, mavişist ve mermer kayalarını içerir. Bölgenin güneyinde büyük bir peridotit birimi tektonik olarak bir ofiyolitlimelanj üstündedir. Bu ofiyolitli melanj çeşitli volkanik ve sedimanter kayalardan (spilit, aglomera, çört, şeyil, pelajikkireçtaşı vb.), ve serpantini t merceklerinden yapılmıştır. Ofiyolitli melanja özgü kayalar, sahada hiç bir metamorfizmageçirmemiş gibi görünüyorlarsa da, petrografik olarak incelendiklerinde bir başlangıç yüksek basınç/düşük ısı metamor.fizması (incipient metamorphism) geçirdikleri anlaşılmaktadır. Ofiyolit kayalarının daha kuvvetli metamorfizması sonucugerçek mavişistler oluşur. Mavişist metamorfizması iki devrede gelişmiştir. Etkisi ofiyolitli melanjm çevresinde görülen ilkdevrede, metabazik kayalarda lavsonit zonunun tipik mineral parajenezi olan lavsonit -f sodik piroksen  klorit meydanagelmiştir. Sodik amfibol ikinci devrede, sodik amfibol içeren glokofan-lavsonit zonu mavişistleri çalışılan arazide en yaygın birimdir. Bunlar sahanın en kuzeyinde mermerler üzerinde uyumlu olarak yer alır ve mermerlerle birlikte metamorfizmaya ve deformasyona uğramışlardır. 

  • ofiyolit

  • peridotit

  • Mavişist metamorfizması

  • amfibol

  • Altınlı, E., 1975, Orta Sakarya Jeolojisi: Türkiye Cumhuriyeti 50. yılı uluslararası jeoloji kongresi tebliğleri, Ankara* 159-191.

  • Ataman, G., 1974, Bevue geochronologique des massifs plutoniquee et metamorphiquesd de FAnatolieıHacettepe Bull. Nat. Sel. and Engineering, 3, 75-87.

  • Ayarğlu, H., 1979, Bozüyük metamorfitlerinin petrokimyasal özellikleri: Türkiye Jeol. Kur. Bült, 22, 101-108.

  • Brinkmann, R., 1966, Geotektoniscfae Glİederung vonWestanatoHen: N. Jb. Geol. Palaeont Mh.b 603-618.

  • Brinkmann, R., 1972, Mesozoic troughs and crusta! structure in Anatolia: Geol. Soc, America BulL, 83, 819-826.

  • Cann, J.R. ve Moor©, D.G., 1978, Oceanic baslment probed: Geotimes, 23, 17-19.

  • Carpenter, M. A ve Okay ,A. I., 1978, Topotactic replacement of augite by omphacite in a blueschist rock from NW Turkey: Min. Mag., 42, 435-438.

  • Crawford, W.A. ve Fyfe, W.S., 1965, Calcite, aragonite equilibrium at 100°C: Science, 144, 1569-1570.

  • Çoğulu, E., 1967, Etude petrographique de la region de Mihalıççık (Turquie): Schweias. Min.Petrogr. Mitt. 47, 683-824.

  • Çoğulu, E. ve Krummenacher, D., 1967, Problemes glochronometriques dans la partie NW de FAnatolie Centrale (Turquie): Schweiz. Min. Petrogr. Mitt, 47, 825-833.

  • Göncüoğlu, C, 1980, Yüksek basınç mineral parajenezleri: Yeryuvarı ve însan, 5, 21- 80.

  • Gürpınar, O., 1976, Bilecik-înegöl-Yenişehir arasının jeolojisi U-ft1 Bilecik Kireçtagının mühendislik özellikleri: İstanbul Üniv. Fen Fak. Mec. SeriB, 40, 83-113.

  • Holzer, H.F. ve Colin, H., 1957, Beitrage zur Ophiolithfrage in Anatolien: Jb. Geol., Bundesanst,, 100, 231-237.

  • Jamieson, J.C., 1953, Phase equilibrium in the system calcite-aragonite; J. Chem.Phys., 21. 1385-1390.

  • Johannes, W. ve Puhan, D., 1971, The calcite-aragonite transition, reinvestigated: Contrib., Mineral. Petrol.,, 81,, 28-38.

  • Kaaden, G., 1966, The significance and distribution of glaucophane rocks inTurkey: M.T.A.Dergisi, 67, 37-67.

  • Kalafatçıoğkı, A., 1964, Balıkesir Kütahya arasındaki bölgenin jeolojisi: Türkiye Jeol. Kur. Bült., 9, 46-62.

  • Kaya, O., 1972, Tavganli yöresi ofiyoîit sorununun ana çizgileri: Türkiye Jeol. Kur. Bült.., 15, 26-108.

  • Kulaksız, S., 1977, Sivrihisar kuzeybatı yöresinin jeolojisi:` Doktora tezi, yayınlanmamış, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

  • Lîsenbee, A., 1971, The Orhaneli ultramafic-gabbro thrust sheet and its surroundings: Campbell, A.S. ©d., Geology and History of Turkey
  • Iıünel, T., 1967, Geology of Sübren, Karaalan-Yukarı Çaölayan area, Eskişehir county, Turkey: Doktora tezi, yayınlanmamış, Bristol Üniversitesi, İngiltere.

  • MTA Enstitüsü, 1968, 1:500.000 ölçekli Ankara jeoloji haritası: Maden Tetkik Arama Ens t, Ankara.

  • MTA Enstitüsü, 1964, 1:500.000 ölçekli İstanbul, İzmir ve Zonguldak jeoloji haritaları: Maden Tetkik Arama Enst, Ankara

  • Okay, A L, 1978, Sodic pyroxenes from metabasltes in the Eastern Mediterranean: Contrib. Mineral. Petrol., 68, 7-11.

  • Okay, A. î., 1980a, Mineralogy, petrology and phase relations of glaucophane-lawsonite zone blueschists from the Tavganh region, Northwest Turkey: Contrib. Mineral. Petrol., 72, 243-255.

  • Okay, 1., 1980b, Liawsonite zone blueschists and a sodic amphlbole producing reaction in the Tavşanlı region, Northwest Turkey: Contrib. Mineral. Petrol., 75, 179-186.

  • Okay, A. Î., 1980d, Thepetrology of blueschists in Northwest Turkey, Northeast of Tavganli: Doktora tezi, yayınlanmamış, Combrldge Üniversitesi, İngiltere.

  • Okay, A. î., 1981, Incipient blueschist metamorphism and metasomatism in the ophiolitic rocks of the Tavganh region, Northwest Turkey: Contrib. Mineral. Petrol (yayında).

  • Olcay, A., 1., 1980c, Sodic amphiboles as oxygln fugacity indicators In metamorphism: J. Geology, 88, 225-232.

  • özkoçak, O., 1969, Etude geologique de massif «ltrabasic d`Orhaneli et de sa proche bordure: Doktora tezi, yayınlanmamış, Paris Üniversitesi, Fransa.

  • Penrose Ophiolite Conference, 1973, On the symposium on ophiolites in the earth`s crust: Geological Newletter, 3, 8.

  • Saner, S., 1980, Mudurnu-Göynük havzasının Jura ve sonrası çökelim nitelikleriyle yorumlanması: Türkiye Jeol. Kur. Bült., 23, 39-52.

  • Uz, B., 1978, Sındırgı-Âkhisar bölgesi ofiyolit birliğinin petrografik, petrojenetik ve jeokimyasal incelenmesi: Doçentlik tezi, yayınlanmamış, Istanbul Teknik Üniversitesi

  • Yılmaz, Y., 1977, Bilecik-Sögüt dolayındaki Meski temel karmaşıgı

  • Yılmaz, Y., 1979, Söltit-Bilecik bölgesinde polimetamorfizma ve bunların jeotektonik anlamı: Türkiye Jeol. Kur. Bült, 22, 85-100.

  • SAYI TAM DOSYASI
    PDF Olarak Görüntüle