Türkiye Jeoloji Bülteni
Türkiye Jeoloji Bülteni

Türkiye Jeoloji Bülteni

1983 AĞUSTOS Cilt 26 Sayı 2
KAPAK
PDF Olarak Görüntüle
KÜNYE
PDF Olarak Görüntüle
İÇİNDEKİLER
PDF Olarak Görüntüle
Tamadağ (Kaman-Kırşehir) Çevresinde Kaman Grubunun ve Onunla Sınırdaş Oluşukların Karşılaştırmalı Tektonik Özellikleri
İhsan Seymen
PDF Olarak Görüntüle

Öz: Tamadağ (Kaman) dolayında Kaman grubunun ilerleyen ve gerileyen metamorfizmasına eşlik eden deformasyon evreleri saptanmıştır- Ankara Karışığı`nın iç yapısı ile karışma ve üzerleme mekanizması kinematik açıdan yorumlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, Baranadağ plütonunun yerleşmesi ve kırıklanması dönemlerinde kazanmış olduğu tektonik öğeleri, karşılıklı olarak kinematik ve dinamik yöntemlerle değerlendirilmiştir. Yörede Kırşehir Masifinin bir anlamda örtüsünü oluşturan karasal - denizel fasiyesli Kartal ve Asmaboğazı Formasyonlarının, asit bileşimli püskürükler şeklindeki Kötüdağ volkanitinin ve Lütesiyen yaşlı tortul oluşukların tektonik durumları, üstledikleri diğer birimlerdekiler ile karşılaştırmalı olarak incelenmişlerdir. Yüksek dereceli metamorfitlerden oluşan Kaman grubunun dört plastik deformasyon (kıvrımlanma) evresi geçirdiğive ardından Mesozoyikten önceki bir zamanda yükselerek kırıklandığı ve bugünkü iç yapısını kazandığı saptanmıştır. Ankara Karışığı`nın Kampaniyenden sonra ve Geç Maastrihtiyenden önce gerçekleşen Kaman grubunu üzerlemesi sırasında, ilişkin olduğu okyanus kabuğu altındaki üst mantonun (Karakaya ultramafiti) dilimlendiği ve yerkabuğunun üst kesimlerine taşınırken ilk yatay konumundan 55° lik dönme geçirdiği saptanmıştır. Karışığın volkanosedimanter kesiminin ise, başlangıçta D - B, sonra DGD - BKB yönlü levha yaklaşmaları ile önce karışmaya uğradığı ve sonra Kaman grubunu üzerlediği ortaya çıkarılmıştır. Fasiyesi, metmorfizma türü ve derecesi ile iç yapısı bakımından Kaman grubuna benzerlik göstermeyen Ankara Karışığı`nın tektonik özellikleri, uyumsuz olarak örtüldüğü Geç Maastrihtiyen yaşlı Kartal ve Asmaboğazı Formasyonlarının tektonik gidişi ve sıcak dokanaklar yaparak kesildiği Paleosen yaşlı Baranadağ plütonunun tektonik öğeleri ile uyuşmaktadır. Bu nedenle, Ankara Karışığı`nın, Kartal ve Asmaboğazı Formasyonlarının ve Baranadağ plütonunun aynı tektonik rejim altında bugünkü yapılarını kazanmış oldukları sonucuna varılmıştır. Geç Maastrihtiyen sonu ile günümüz arasında, incelenen bölgenin, yükselmeler, alçalmalar, blok - faylanmalar ve bindirmeler şeklindeki kabuk devinimlerine uğradığı, fakat En geç Kretase - Paleosen yaşlı püskürükler ile Eosen yaşlı tortul örtüde açıkça izlendiği gibi kıvrım tektonizması geçirmediği gözlenmiştir.

  • Kaman

  • blok - faylanmalar

  • plüton

  • paloesen

  • Akyürek, B., Bilginer, E., Çatal, E-, Dağer, Z., Soysal, Y. ve Sunu, E., 1980, Eldivan - Şabanözü (Çankırı), Hasayaz - Çandır (Kalecik - Ankara) dolayının jeolojisi. M-T.A. Rapor no : 6741 (Yayınlanmamış)

  • Batman, B-, 1978, Haymana kuzeyinin jeolojik evrimi ve yöredeki melanjın incelenmesi I : Stratigrafi birimleri. Yerbilimleri, 4 95 - 124.

  • Cloos, H-, 1929, Zur Mechanik der Randzonen von Gletschern, Schollen und Plutonen. Geol. Rundschau, 20, 66 - 75.

  • Fleuty, M.J., 1964, The description of folds. Geol. Assoc Proc, 75.,461-492.

  • Miyashiro, A., 1973, Metamorphism and Metamorphic Belts. George Allen and Unwin, London, 492 s.

  • Norman, T., 1972, Ankara bölgesinde Üst Kretase - Alt Tersiyer istifinin stratigrafisi. Türkiye Jeol. Kur. Bült., XV.. 172 -180.

  • Oktay, F.Y., 1981, Savcılıbüyükoba (Kaman) Çevresinde Orta Anadolu Masifi Tortul Örtüsünün Jeolojisi ve Sedimentolojisi, Doçentlik Tezi, Î-T-Ü. Maden Fakültesi, İstanbul, 175 s. (Yayınlanmamış).

  • Ramsay, J.G., 1967, Folding and Fracturing of Rocks- McGraw Hill Book Co., New York, 568 s

  • Ramsay, J.G. ve Graham, R.H., 1970, Strain variation in shear belts- Canadian J. of Earth ScL, 13 786 - 813-

  • Sanver, M. ve Ponat, E., 1980, Paleomagnetism of the magmatic rocks in Kırşehir and surrounding area- Kandilli Observatory Publ., Istanbul, 11s

  • Seymen, L, 1970, Petrofabric study of a shear zone. M. Sc Thesis, University of London, London, 40 s. (Yayınlanmamış).

  • Seymen, İ-, 1981a, Kaman (Kırşehir) dolayında Kırşehir Masifi`nin stratigrafisi ve metamorfizması. Türkiye Jeol. Kur. Bült, 24,101 - 108.

  • Seymen, L, 1981b, Kaman (Kırşehir) dolayında Kırşehir Masifi`nin metamorfizması. Türkiye Jeol. Kur. 35. Bilimsel ve Teknik Kurultayı «îç Anadolu`nun Jeolojisi Simpozyumuû, s. 12 -15-

  • Seymen, L, 1982, Kaman Dolayında Kırşehir Masifi`nin Jeolojisi, Doçentlik Tezi, Î.TÜ. Maden Fakültesi, İstanbul, 164 s. (Yayınlanmamış).

  • Sugimura, A. ve Uyeda, S-, 1973, Island Arcs, Japan and Its Environs. Developments in Geotectonics, 3, Elsevier, Amsterdam, 247 s.

  • Turner, FJ . ve Weiss, L.E., 1963, Structural Analysis of Metamorphic Tectonites- McGraw Hill Book Co., New York, 545 s.

  • Menderes Grubu Kayalarının Temel Örtü İlişkisine Yapısal Bir Yaklaşım (Selimiye-Muğla)
    Ali Öztürk Ali Koçyiğit
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Menderes Grubu, biri migmatit ve gnayslardan oluşan temel, diğeri ise, ince taneli turmalinli gnays, granatlı mikaşist, mermer, kuvarsit, epidot - kloritoyid şist ve kalk şist ardalanmasından oluşan örtü olmak üzere, iki ana birimle temsil edilir- Yapraklanma, çatlaklar, damarlar, kıvrım eksenleri, çeşitli mineral ve kuvars feldispat gözlerinin çizgisel dizilimi ve sucuk yapıları gibi önemli yapı öğelerinin, temel ve örtü içinde farklı yönelim göstermesi (temelde KD-GB, örtüde KB-GD), diğer saha ve laboratuvar verileriyle birlikte değerlendirildiğinde, temel - örtü ilişkisinin bir açılı uyumsuzluk olduğu görülür. Ayrıca, temel ve örtüdeki bu yapısal düzen farklılığı, şimdiye değin benimsenene aykırı olarak, Menderes Grubu kayalarının genel yapısının dom olmadığını da göstermektedir. Migmatitleşmede, anateksis sonrası oluşuklarından olan kuvars damarlarının, temelden başka, örtünün alt düzeylerinde de yoğunlaşmış bulunması, migmatitleşmenin, örtü kayalarının çökeliminden sonra, büyük olasılıkla Erken Alpin evrede geliştiğine bir kanıttır. 

  • gnays

  • Muğla

  • şist

  • dom

  • Abdüsselamoğlu, Ş-, 1965, Muğla - Yatağan çevresinde görülen jeoloji formasyonlarının korelasyonu hakkında rapor : M-T-A. Rap., No. 3497, yayımlanmamış.

  • Akartuna, M., 1965, Aydın - Nazilli hattı kuzeyindeki versanlarm jeolojik etüdü : M.T.A. Dergisi, 65, 1-10.

  • Akdeniz, N. ve Konak, N., 1979, Menderes Masifinin Simav dolayındaki kayabirimleri ve metabazik, metaultramatik kayaların konumu : Türkiye Jeol. Kur. Bült, 22, 175 -178.

  • Akkök, R., 1981, Menderes masifinin gnayslarında ve şistlerinde metamorfizma koşulları, Alaşehir - Manisa : Türkiye Jeol. Kur. Bült., 24,11 - 20.

  • Arpat, E. ve Bingöl, E., 1969, Ege bölgesi graben sisteminin gelişimi üzerine düşünceler : M.T.A. Dergisi, 73, 1-9.

  • Başarır, E-, 1970, Bafa Gölü doğusunda kalan Menderes Masifi güney kanadının jeoloji ve petrolojisi : Ege Üniv. Fen Fakültesi Jeoloji Kürsüsü ilmi rapor servisi, No. 102, yayımlanmamış.

  • Brinkmann, R., 1966, Geotektonische Gliederung von West Anatolien : M.T.A. Dergisi, 66, 61 - 74.

  • Çağlayan, M-A-, Öztürk, E.M., Öztürk, Z., Sav, H. ve Akat, İL, 1980, Menderes Masifi güneyine ait bulgular ve yapısal yorum : Jeoloji Mühendisliği, 10, 9-17.

  • Dora; O.Ö., 1975, Menderes Masifinde alkali feldispatlarm yapısal durumları ve bunların petrojenetik yorumlarla kullanılması : Türkiye Jeol. Kur. Bült., 18, 111-126.

  • Dora, O Ö., 1981, Menderes Masifinde petroloji ve feldispat incelemeleri : Yerbilimleri, Hacettepe Univ., 7, 54- 63-

  • Dürr, St., 1975, Über Alter und geotektonische Stellung des Menderes - Kristallins/SW - Anatolien und seine Aequivalente in der mittleren Aegaeis. Habilitations - Schrift, Marburg/Lahn, 107.

  • Egeran, N. ve Yener, H., 1944, Notes explicatives de la carte geoloque de la Turque Feulle «Izmir» Pub. tnst. M.T.A

  • Evirgen, M-, 1979, Menderes Masifi kuzey kesiminde (Ödemiş-Bayındır-Turgutlu) gelişen metamorfizma ve bazı ender parajenezler : Türkiye Jeol. Kur. Bült., 22, 109-116.




  • Aladağ (Yahyalı-Çamardı) Yöresi Karbonatlı Çinko-Kurşun Yatakları
    Ahmet Ayhan
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Aladağ yöresi Devoniyen - Alt Kretase zaman aralığında çökelmiş naplı yapılı allokton Yahyalı, Siyah Aladağ, Çataloturan, Küçüksu, Minaretepeler, Üst kuşak ye Beyaz Aladağ istifleri ile ofiyolitli melanj, Tersiyer çökelleri vemorenlerden oluşur. Bunlardan Yahyalı, Küçüksu, Minare tepeler istifleri ve ofiyolitli melanj cevherlidir. Ağsal damarlı Aladağ-Delikkaya yatağı dışında kalan karbonatlı çinko - kurşun cevherleşmeleri çoğunlukla K - G ve KD-GB yönlü tektonik kırıklarda yataklanmıştır. Bir dizi evrim sonucu bugünkü şeklini alan yatakların birincil kökeni olasılıkla hidrotermaldir. Sülfidli mineralparajenezleri ile temsil edilen birincil cevherlerin kaynağı ve yerleşimi iki modelle açıklanabilir. Birinci modele göre, cevherleşme anılan beş istifte naplanma öncesi Orta - Üst Kretase zaman aralığında yanal göçle (lateral segresyon)veya hidrotermal eriyikler şeklinde gelip yerleşmiştir. Diğer modele göre ise cevherin kaynağı Paleosen-Alt Eosenyaşlı Yahyalı granitoidleridir. Naplı istiflerin altındaki kalan ofiyolitik melanj kuşakları alttan gelimli cevherli eriyiklerin üstteki istiflere göçünü engellemişlerdir. Jeolojik veriler ikinci savın daha. geçerli olabileceğini göstermektedir.Aladağ yöresi cevherlerinin, Horoz granitoidlerinden kaynaklanan Bolkardağı çinko-kurşun yatakları ile eşzamanlı oluştuğu ve sol yanal atımlı Ecemiş Fayı ile her iki bölgenin bugünkü konumlarını aldıkları düşünülmektedir. Bölgenin Orta-Üst Tersiyer`de bir çok kez yükselip al çalmasıyla birlikte karstik koşullar altında sülfidli cevherler çok evreli karslaşmaya uğrayarak karbonatlı cevherlere dönüşmüştür. 

  • çinko-kurşun yatakları

  • ofiyolit

  • Ecemiş Fayı

  • Aladağ

  • Bitlis Masif, Avnik (Bingöl) Bölgesi Metamorfik Kayalarının Petrojenezi
    Cahit Helvaci
    PDF Olarak Görüntüle
  • mikaşist

  • mermer

  • REE

  • Bitlis

  • Bitlis Masifi Apatitli Demir Yataklarının Jeolojisi ve Oluşumu
    Burhan Erdoğan Osman Özcan Dora
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Bitlis Masifi metamorfikleri aralarında bir uyumsuzluk yüzeyiyle ayrılmış alt topluluk ve üst topluluk adı verilen kaya gruplarından oluşmaktadır. Yaşı Prekambriyen olarak düşünülen alt topluluk metavolkanitler, gnayslar ve bunları kesen granitlerden, yaşı olasılı olarak Siluriyen`den Kretase`ye kadar değişen üst topluluk mikaşist ve mermerlerden yapılır.Bitlis Masifi apatitli demir yatakları alt topluluk içinde yer almaktadır ve belirli stratigrafik düzeyler boyunca sıralanmıştır. Avnik (Bingöl) yöresinde apatitli demir yatakları metavolkanitlerle ardalanmaktadır ve masif, bantlı ve merceksel konumdadır. Bu yataklar volkano - sedimenter olarak gelişmiştir. Volkanik topografyadaki düzensizlik nedeniyle merceksel cevher oluşukları kısa mesafelerde yanal değişimler göstermekte ve kamalanarak kaybolabilmektedir. Cevher yatakları içindeki tabakalar ve ince sedimenter laminalar güçlükle seçilebilmektedir. Bu yöre yataklarında cevher minerali olarak magnetit baskındır. Avnik yataklarının yanal düzensizliklerine karşın, Ünaldı (Bitlis) yöresi yatakları yanal yönde kilometrelerce uzanan düzeyler oluşturur. Bu ikinci bölgenin cevher oluşukları belirgin sedimenter ve çok düzenli, ince laminalı bir yapı sunar. Ünaldı yataklariyla ardalanmali olarak ince laminalı metaçört katkıları bulunmaktadır. Apatitin baskın olduğu bu yataklarda cevherleşmenin düzenli bir sedimentasyonla birlikte geliştiği açıkça görülmektedir. Avnik ve Ünaldı bölgelerinden elde edilen veriler Bitlis Masifi alt topluluğu içinde metavolkanitler ve metaçörtlerle birlikte bulunan apatitli demir yataklarının volkanosedimenter kökenli olduğunu gösterir. Her iki bölgede de daha genç palinjen granitler cevher oluşuklarını kesmiş ve yer yer özümlemiştir. Gerek granitik özümlemeler ve gerekse yatakların geçirmiş olduğu çoklu deformasyon ve metamorfizma, karmaşık yapıların doğmasına neden olmuştur.

  • apatit

  • gnays

  • demir yatakları

  • Bitlis

  • Masif Sülfid Yataklarındaki Pritlerin Karakteristik İz Element içerikleri
    Nilgün Türkan Güleç Yusuf Ayhan Erler
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Bu çalışmada, Türkiye ve Kıbrıs`taki masif sülfid yataklarındaki piritlerin iz element içerikleriyle yatakların Kökeni arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla 14 yataktan alınan 42 adet pirit örneğinin karakteristik iz elementler olan titanyum, nikel, kobalt, vanadyum, selenyum ve arsenik içerikleri saptanmıştır. Örnekler, Pontid tipi ve Kıbrıs tipi masif sülfid yataklarından alınmıştır. Pontid tipi yataklar için Lahanos, İsrail, Kızılkaya, Kotarakdere, Madenköy-Çayeli ve Anayatak-Murgul`dan alman örnekler; Kıbrıs tipi yataklar için ise Küre (Aşıköy ve Bakibaba),Ergani (Anayatak ve Weiss), Madenköy-Siirt, Agrokipia, Mavrovouni ve Skouriotissa`dan alman örnekler kullanılmıştır. Titanyum, kobalt ve arsenik içerikleri, kobalt: nikel oranları ve bir ölçüye kadar nikel içerikleri, iki değişik masif sülfid yatağı için olasılı ayırtmanlar olarak gözükmektedir. Titanyum ve kobalt, gerek değişim aralıkları, gerekse ortalama değerleri açısından, Kıbrıs tipi masif sülfidlerde Pontid tipine oranla daha yüksektir. Arsenik, her iki yatak türünde de benzer değişim aralıklarına sahiptir, ancak ortalama değerler Pontid tipi yataklarda daha yüksektir. Kobalt: nikel oranları, hem değişim aralıkları, hem de ortalama değerleri açısından, Pontid tipi masif sülfidlerden Kıbrıs tipine doğru artış göstermektedir. Nikel içeriklerinin değişim aralıkları ve ortalama değerleri Kıbrıs tipi yataklarda Pontid tipine oranla biraz daha yüksektir. Vanadyum ve selenyum içerikleri/ değişim aralıkları ve ortalama değerleri açısından, iki tür masif sülfid yatağını birbirinden ayırmada kullanılabilir gibi gözükmemektedir. 

  • pirit

  • kobalt

  • iz element

  • Türkiye

  • Denizli Volkanitlerinin Petrolojisi ve Plaka Tektoniği Açısından Bölgesel Yorumu
    Tuncay Ercan Erdoğdu Günay Halil Baş
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Batı Anadolu`da, Denizli ilinde yüzlekler veren volkanik kayaçlarda yapılan petrokimyasal incelemelerin yanı sıra, bölgesel yayılımları araştırılarak çevredeki benzerleri olan diğer volkanitlerle karşılaştırılmış ve plaka tektoniği açısından oluşumları ve kökenleri araştırılmıştır. Üst Pliyosen yaşlı volkanitler, şoşonitik bazalt, latit ve trakittürde olup, tümü şoşonitik niteliktedir. Petrokimyasal özellikleri göz önüne alındığında, volkanizmanın bölgede etkin olan tansiyon rejimi sonucu oluşan kıtasal riftleşme ürünü olarak meydana geldiği düşünülmektedir. 

  • bazalt

  • latit

  • plaka tektoniği

  • Denizli

  • Menderes Masifi Pelitik Şistlerinin (Yeşil Şist Fasiyesi) Beyaz Mikaları Üzerine Yeni Veriler
    Muzaffer Evirgen
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Menderes Masifinde üç ayrı yöreden toplanan 64 beyaz mika örneği üzerinde XRD yöntemiyle yapılan ölçmeler sonucu ortalama (bo) değerleri ><= 9.028 (A°) bulunmuştur. Bu ortalama değer, Menderes Masifi metamorfizmasıbasıncının düşük ve yüksek basınçlar arasında bir orta değerde olduğunu gösterir. Alpin metamorfizması sırasındaMasifin merkez ve kenar bölgelerinde iki farklı metamorfizma fazı gelişmiştir. Bulunan (bn) parametreleri çalışılanüç bölgeden K. Menderes grubunda diğer iki gruba oranla (Milas ve Ören grupları) en yüksek ve Ören grubunda dadiğerlerine oranla en düşük değerde bulunmuştur. K. Menderes grubu için ortalama değer >< = 9.036, Milas grubuiçin >< = 9.035 ve Ören grubu için de >< = 9.013 olarak (ki bu gurup masifde kenar bölgede en geç fazı temsil etmektedir) saptanmıştır. Kümülatif frekans eğrileri (Menderes Masifinin) dünyadaki diğer bazı masiflerin kümülatif eğrileriyle karşılaştırılmıştır.

  • şist

  • mika

  • Menderes masifi

  • XRD

  • Şarkışla (Sivas) Güneydoğusunun Stratigrafisi ve Jeolojik Evrimi
    Yaşar Ergün Gökten
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: İnceleme alanı Şarkışla (Sivas) ilçesinin güney-güneydoğusunu kapsamaktadır. Bu alanda Üst Kretase-Paleosen, Eosen, Oligosen ve Pliyosen devrelerine ait oluşuklar yüzeylemiştir. Üst Kretase-Paleosen denizel fasiyesli olup tüf, tüfit, volkanik kum taşı ve lavlarla katkılanmış türbiditik kireçtaşlarıyla, Eosen yine denizel fasiyesli çakıltaşı ve killi kireçtaşlarıyla, Oligosen lagüner fasiyesli jipsler ve gölsel fasiyesli kumtaşı, çakıltaşı ve marnlarla, Pliyosen de karasal kökenli çakıltaşı, killi kireçtaşı ve bazaltlarla temsil edilmiştir. Sahanın olasılı temelini oluşturan ofiyolitli melanj oluşukları Paleosen`den Orta Eosen sonuna kadar olan zaman aralığında çökeller arasına çekim kaymalarıyla olistostromlar biçiminde yerleşmişlerdir. Volkanoklastik oluşuklar, türbiditik kireçtaşları, volkanizmanın jeokimyasal karakteri ile ofiyolitli melanjın ikincil yerleşmesini yapmış olması inceleme alanının Üst Kretase-Paleosen devresinde bir yay gerisi havza olarak gelişmiş olduğunu göstermektedir. 

  • jips

  • marn

  • kireçtaşı

  • Sivas

  • Çankırı Havzasının Batı Kenarına İlişkin Üst Kretase ve Alt Tersiyer Yaşlı Çökellerinde Kaynak Kaya İncelemeleri
    Güner Ünalan Osman Bülent Harput
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Bu çalışmada Çankırı havzasının batı kenarına ilişkin Maestrihtiyen, Paleosen ve Eosen yaşlı çökellerin kaynak kaya olanakları araştırılmıştır. Ölçülen dört stratigrafi kesitinden alınan şeyi örneklerinin toplam organik karbon (TOC) yüzdeleri, kerojen türleri, vitrinit yansıma değerleri, kil mineral parajenezleri ve illit kristallik dereceleri saptanmıştır. Yapılan analizler, Maestrihtiyen ve Alt Tersiyer yaşlı formasyonların

    -Organik madde yönünden yeteri kadar zengin olmadıklarını,

    -Mevcut organik maddenin, petrolden çok gaz üretimine elverişli olduğunu ve tara anlamıyla olgunlaşmadığını göstermiştir.

    Aynı analizler Haymana yöresine ait Haymana formasyonunun (Maestrihtiyen) üst seviyelerine de uygulanmıştır. Bu formasyonun üst seviyesine ait şeyllerin de organik madde bakımından zengin olmadıkları ve iyi bir olgunlaşma göstermedikleri anlaşılmıştır.

  • kil

  • şeyl

  • petrol

  • Çankırı havzası

  • Karadeniz`in Güncel Çökellerinde Değişik Uranyum Analiz ve Çözümleme Yöntemlerinin Karşılaştırılması
    Namik Çağatay
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Karadeniz`in bazı güncel çökel örnekleri, nötron aktivasyon-gecikmiş nötron sayımı (neutron activation delayed neutron counting = NADNC) ve florometrik yöntemlerle toplam uranyum için analiz edilmiştir. Bu örneklerde uranyumun solvent ekstraksiyonu ve değişik ergime (fusion) karışımlarının kullanılmasının analizlerin duyarlılık ve doğruluğuna etkileri araştırılmış ve böylece en geçerli florometrik yöntem saptanmaya çalışılmıştır. Deneysel çalışmalar; NADNC analizlerine en yakın sonuçların, sırası ile örneklerin HF + HNO3 + HCIO4 asit karışımı ile çözeltiye alınması; derişik alüminyum nitrat çözeltisi içinde etil asetat ile ekstraksiyonu; ve bu fazdan hazırlanan pelletlerde floresans şiddetinin ölçülmesi ile elde edildiğini göstermektedir. Etil asetat ekstraksiyonu yapılmadan bulunan uranyum değerleri, NADNC sonuçlarından ortalama %50 daha düşüktür. Ergitme karışımının %2 LİF + %98 NaFveya %9 NaF + %45,5 Na2CO3 + %45,5 K2CO3 olması sonuçları etkilememektedir. Karadeniz`in, abisal düzlüğü ve kıtasal eğiminden seçilmiş güncel çökelleri üzerinde, yapay yeraltı suyu, ve aşamalı olarak asetik asit içinde İM Na-asetat (pH = 5,5) ve %35 v/v hidrojen peroksit çözeltileriyle seçici çözünürlük işlemleri yapılarak; uranyumun bu çökellerdeki jeokimyasal bulunuş şekli incelenmiştir. Sonuçlar, toplam uranyumun ortalama %15`nin (değişim aralığı : %6,3-%30) suda çözünür, kolay yer değişebilir iyon halinde ve fulvik asitlere bağlı bulunduğuna; büyük bir bölümünün (ortalama: %51; değişim aralığı: %21-%89) asetik asid-Na asetat çözeltisinde çözünebilir, daha çok organik madde üzerine soğurulmuş + yer değişebilir iyon durumunda olduğuna; ve hidrojen peroksitle çözülebilen bir bölümünün de (ortalama : %24; değişim aralığı %7-%36), organik gerecin yapısında kuvvetli organo-uranyum bağları oluşturan uranyum halinde olduğuna işaret etmektedir. Bu şekildeki uranyum; Sapropel biriminde, Lutit ve Kokolit birimi örneklerine göre daha yüksektir. Geri kalan yaklaşık ortalama %25oranındaki uranyum da büyük bir olasılıkla kırıntı mineraller içinde bulunmaktadır. Kırıntı minerallere bağlı uranyum Lutit birimi ve kıtasal eğim üzerinden alınmış örneklerde daha yüksek oranlardadır.

  • uranyum

  • Lutit

  • Kokolit

  • Karadeniz

  • SAYI TAM DOSYASI
    PDF Olarak Görüntüle