Türkiye Jeoloji Bülteni
Türkiye Jeoloji Bülteni

Türkiye Jeoloji Bülteni

2021 OCAK Cilt 64 Sayı 1
Orhaneli granodiyoritik kütlesinin radyometrik yaşı
GÜROL ATAMAN  3
PDF Olarak Görüntüle

Orhaneli granodiyoritinin yaşı üzerinde yapılan bu ön çalışmada 50 M.Y. lık bir yaş, dört arazi örneğinden elde edilmiş altı laboratuvar örneği üzerinde, Rb-Sr metodu kullanarak ölçülmüştü. Bulunan yaş hernekadar bazı saha jeologlarının ileri sürdüğü yaş ile çakışmakdaysa da (Tersiyer), diğer bir grup araştırıcının bu bölgeye ait kranostratigrafik sonuçlarından farklıdır. (Paleozoyik).

50 M.Y. Iık yaşın bir intrüzyon olayınımı (birincil), yoksa paleozoyik yaşlı bir kütlenin gençleşme yaşınımı (ikincil) ifade ettiği kesinlikle saptanamamıştır. Ancak Orhaneli kütlesinin 50 M.Y. evvel çok önemli bir olaya veya olay dizisine (plütonizma, metamorfizma, şiddetli tektonizma) maruz kaldığı kesinlikle söylenebilir. Bu konuyu açıklığa kavuşturmak için arazi çalışmalarımız devam etmektedir.

Eğrigöz Masifi çevresi migmatitlerinde ortoklas-mikroklin transformasyonu
OSMAN ÖZCAN DORA  2267
PDF Olarak Görüntüle

Eğrigöz Masifi çevresindeki rejyonal metamorfizmanın mineral fasiyesleri incelenmiş ve metamorfizmanın migmatizasyon safhasına kadar yükseldiği saptanmıştır. Migmatitlere geçişte kordierit ve sillimanit indeks minerallerinin ortaya çıkması, rejyonal metamorfizmanın Barrovian ile Abukuma tipi arasında yer aldığını ispatlamaktadır. Bölgeye ait mevcut radyoaktif yaş tayinleri ve Menderes Masifinin diğer kesimlerinden elde edilen verilerle yapılan kıyaslamalar sonucu, migmatizasyona kadar ulaşan yüksek dereceli metamorfizmanın post liasik, erken alpin orojenik fazında vuku bulduğu, ancak anateksitik orijinli Eğrigöz Masifinin üst Kretase sonrası örtü tabakaları içine sokulduğu gösterilmiştir.

En yüksek dereceli metamorfik zondan alınan ve ağır sıvılarla zenginleştirilerek röntgenografik ölçü yapılan K-feldispatların, 1 den 10 kadar numaralanmış yüksek sanidin-maksimum mikroklin tablosunda 4. sırada yer aldıkları bulunmuş ve Or60Mi40 oranına uyan bir kafes strüktürü gösterdikleri saptanmıştır. Bulunan değerler deneysel incelemelerle hazırlanmış diyagramlara tatbik edildiğinde, 500-550°C lik bir transformasyon sıcaklığına ulaşılmaktadır.

Bu değerler yüksek dereceli metamorfizma için zorunlu olan 680-700°C lik migmatizasyon sıcaklığının çok altındadır. Bundan dolayı Eğrigöz Bölgesi için şu: iki alternatif fikri ileri sürmek mümkündür:

1. Son metamorfizmadan bu yana K-feldispatların Al-Si dizilmelerinde yüksek düzene doğru bir gidiş vardır; yani triklinite dereceleri artmaktadır.

2. Son metamorfizmada bölge ancak 500-550°C lik bir ısınmaya maruz kalmıştır.

Jeolojik olaylar dizisi ışığında ikinci yaklaşım mantığa daha yakındır. Kretase-Tersiyer sınırında vuku bulan masiflerin yükselmesinde, bölgenin ancak 500-550°C ye kadar ısınmış ve K-feldispatlarda saptanan Al-Si düzeni artışının (ortoklas-mikroklin transformasyonu) meydana gelmiş olması kuvvetle muhtemeldir.

Türkiye Mermerlerinin Fiziko-Mekanik Özellikleri ve Mermerlerin Sınıflandırılmaları Hakkında Düşünceler
KEMAL ERGUVANLI  1943 ERDOĞAN YÜZER  749883 KEMAL GÜLEÇ  69 CANER ZANBAK  89381
PDF Olarak Görüntüle

Türkiye’de, tarihsel devirlerden bu yana yerleşip gelişen çeşitli uygarlıklar tarafından verilen san`at yapıtlarında, mermer ve diğer renkli taşların ayrı bir yeri olmuştur.

Dün ve bugün, ülkemizde kullanılan taşların yaklaşık olarak % 90’nını Afyon ve Marmara Adasından çıkartılan, ilmi anlama uygun mermerler meydana getirmektedir.

Bu gerçek gözönünde bulundurularak, İ.T.Ü. Maden Fakültesi Tatbiki Jeoloji Kürsüsünde, buralardan çıkartılan mermerlerin jeolojik ve fiziko- mekanik özeliklerini ayrıntılı olarak belirtmek amacı ile çalışmalar yapılmış ve halende bu tür araştırmalara devam edilmektedir.

Arazi ve laboratuvarda yürütülen bu çalışmalarla, adı geçen mermerlerin fiziko- mekanik ve teknolojik özellikleri saptanmıştır. Ayrıca mermerlerin sınıflandırılmasında yararlanılan renk ve kullanma yeri v.b. gibi kriterlerin yanısıra, kristal boyutu, ayrışma derecesi, anizotropi gibi fonksiyonel sınıflandırma kriterleri önerilmiştir. Halen Afyon ve Marmara Adası mermeleri için ileri sürülen bu sayısal kriterlerin diğer mermer ve renkli taşlara da uygulanması için gerekli çalışmalar sürdürülmektedir.

Mermerlerin ayrışma derecesi ile fiziko-mekanik özellikleri arasındaki ilişkiler
KEMAL GÜLEÇ  69
PDF Olarak Görüntüle

Bu yazıda Ayrışma derecesinin Fiziksel ve Mekanik Özeliklere olan etkisi araştırılmıştır. Yapılan araştırmada, ocaklardan alınan sağlam mermerler laboratuvarda ayrıştırılmıştır. Deneyler sırasında, ayrışmış ve ayrışmamış mermerin ağırlıkça su emme miktarı % cinsinden saptanmış (Wn, Wo) ve bunlarla ayrışma derecesi (Dw ) aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır.

Dw = Wn—Wo / Wo

Deneyler sonunda ayrışma derecesinin artması ile su emme; porozite ve birim hacmin yükseldiği; basınç direnci ve birim hacim ağırlığının azaldığı görülmüştür.

Ankara Yahşıhan bölgesinde Üst Kretase-Alt Tersiyer istifinin stratigrafisi
TEOMAN NURİDDİN NORMAN  2078
PDF Olarak Görüntüle

Üst Kretase-Alt Tersiyer boyunca sahanın batı kısımlarında türbid akıntılar, olistostromlar ve sualtı heyelanlarının faal olduğu devamlı bir sedimentasyon (3200 m) yer alırken, doğu kısımlarında çoğunluğu bazik denizaltı lav ve tüflerinden. ibaret bir formasyona Paleosen`de bir plütonun yerleştiği, sahanın yükselerek aşındığı, aşınma yüzeyi üzerinde Paleosen sonlarına doğru bir transgresyonun başladığı: görülmektedir. Neritik ve litoral malzemenin (700 m) oluşumundan sonra Eosen sonlarına doğru bütün sahada bir regresyon görülmekte, kırmızı rudit, arenit, lütit, beyaz lagüner kalker ve jipsler teşekkül etmektedir.

Neojen yaşlı yatay konumlu klastikler, kıvrılmış, yükselmiş ve aşınmış olart Üst Kretase - Alt Tersiyer yaşlı sedimentler üzerinde açısal bir diskordansla durmaktadır.

Paleosen`de Fabularia ve Kathina`ya ait yeni türlerin etüdü
ERCÜMENT SİREL  22945
PDF Olarak Görüntüle

Kars Bölgesi (NE Türkiye) Paleosen’inde bulunan Fabularia ve Kathina’nın yeni türleri ve bunlarla beraber bulunan Foraminiferlerin sistematik etüdleri verilmiştir.