Türkiye Jeoloji Bülteni
Türkiye Jeoloji Bülteni

Türkiye Jeoloji Bülteni

1997 ŞUBAT Cilt 40 Sayı 1
İÇİNDEKİLER
PDF Olarak Görüntüle
Afyon metasedimanter grubunun Mesozoyik öncesi metamorfîk evrimi
Arif Ümit Tolluoğlu Yavuz Erkan Cüneyd Dayhan Mehmet Nuri Boyaci Fatma Yavaş Bektaş
PDF Olarak Görüntüle

Öz: Afyon zonunda baskın olarak sedimanter kökenli litolojilerin oluşturduğu bölgesel metanıorfitler Afyon metamorfitleri olarak tanımlanır. Alt ve üst metaınorfitler. olarak iki alt gruba ayrılan Afyon metamorfitleri, Orta / Üst Devoniyen-Üst Permiyen yaşlı Anadolu karbonat platformu tarafından diskordansla örtülür. Doğanlar şistleri, Çakmak kuvarsiti ve Sandıklı porfiroyidi alt metamorfite ait litofasiyeslerdir. Olasılıkla Kambriyen - Alt Ordovisiyen aralığında orojenik metamorfizma geçirmiş ve üç plastik deformasyon evresinden (Fİ, F2, F3) etkilenmiştir. Deliktaş meta - konglomerası. Ballıca filliü ve Iscehisar mermeri üst metamorfite ait litofasiyeslerdir. Üst metamorfiti etkileyen ikinci metamorfizma olasılıkla Kaledoniyen orojenezinin geç evresine (Geç Silüriyen) ait çok evreli deformasyonların (F4, F5, F6,F7) sonucudur. Afyon metamorfitleri ve Anadolu karbonat platformunun oluşturduğu istif Afyon metasedimanter grubu olarak adlandırılmıştır. Metasedimanter istif Mesozoyik öncesi dönemde metamorfik evrimini tamamlamış ve Triyas yaşlı çökeller ile örtülmüştür.

  • Afyon Metamorfikleri

  • Dinamotermal metamorfizma

  • Anadolu platformu

  • Paleozoyik

  • Keban (Elazığ) simli kurşun yatağı Batı Fırat Sahası gümüşlü mangan cevherlerinin jeokimyası
    Hüseyin Çelebi
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Makalede Keban (Elazığ) dolayından derlenen cevher örneklerinin Ba ve buna bağlı olarak Pb, Sr, Mn ve Fe içerikleri jeokimyasal açıdan incelenmektedir. Cevherleşmelerdeki çok değişken barit oranı %28`e ulaşmaktadır. BaO derişimi MnO ve FeO derişimlerine oranla düşük, PbO`ya oranla yüksektir. Arazi ve mikroskopik araştırma sonuçları, oluşuklardaki Ba`un sadece barite bağlı olduğunu göstermektedir. Log - normal bir dağılım sunan Ba değerleri, S, Pb ve Sr değerleri ile uyumlu, Ca ve Mg ile de uyumsuz birbağıntı göstermektedir. FeO ile BaO + MnO arasında uyumlu bir bağıntı bulunmaktadır. Bu bağıntıdan yeni oluşukların aranmasında yararlanılabilir. Baritin iri kristalli oluşu, sülfîtli cevherlerde de gözlenmesi, Mn ve Fe oksit /hidroksitleri ile beraber bulunması, yüksek Pb ile düşük S, Cu ve Zn derişimleri, Mn ve As arasındaki uyumlu bağıntı ve elementlerin log - normal dağılımı eksalatif sedimanter oluşum savını kuvvetlendirmektedir. Mn - Ba ve Fe/Mn - Ba değişimleri bakımından Keban gümüşlü mangan oluşukları En Kafala (Etyopya) ve Stromboli (Yunanistan) eksalatif sedimanter yataklarına benzemektedir.

  • Keban

  • Jeokimya

  • Mangan

  • Baryum

  • Avcıpmarı (Yıldızeli - Sivas) sülfîd cevherleşmesinin jeolojisi ve kökeni
    Osman Koptagel Ahmet Efe
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Avcipınarı sülfid cevherleşmesi Eosen yaşlı bazaltik andezitlerden ve tüflerdeıı oluşan volkanitler içerisinde yer almaktadır. Breş dolgusu şeklinde yapısal özellik gösteren cevherleşmenin yan kayacın yoğun killeşmenin geliştiği tüller oluşturmaktadır. Cevherleşmenin parajenezinde pirit (pirit I, II ve III), markazit, bravoyit, kalkopirit, sfalerit, galenit, fahlerz (tennantit ve goldfieldit)- kovellin - bornit, malahit - azurit, barit, jips ve jel silis oluşumları yer almakta olup egemen mineralleri bravoyitlerle kimyasal zonlanma oluşturan özşekilli piritler (pirit I) ile kolloform ve konsantrik dokunun çok tipik örneklerinin izlendiği nıelnikovit - piritler (pirit III) oluşturmaktadır. Avcıpınarı sülfid cevherleşmesinin çevre ve yankayaçları, mineral parajenezi, yapı doku özellikleri ve kimyasal analiz sonuçları, cevherleşmenin hidrotermal süreçlerin en düşük sıcaklık değerlerinde oluştuğunu, bravoitlerdeki Co - Ni elementlerinin olasılıkla derinlerdeki ultramafik kayaçlardan kaynaklandığını göstermektedir.

  • Avcıpınarı (Yıldızeli - Sivas)

  • Sülfid cevherleşmesi

  • Pirit

  • Hidrotermal süreç

  • Şile bölgesi (İstanbul) Üst Kretase volkaniklerinde mordenit türü zeolit oluşumu
    Recep Fahri Esenli Bektaş Uz Işik Kumbasar
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Şile Bölgesinde geniş alanlarda yüzeylenen Üst Kretase yaşlı, andezit, dasit karakterli volkaniklerde mordenit tipte zeolitik ayırışıın ürünü saptanmıştır. Mordenitçe zengin örneklerde belirgin bir silisleşme (kuvars ve opal - CT) ve çok düşük oranlarda killeşnıe (smektit ve illit) görülürken mordenit saptanmayan örneklerde önemli oranda killeşme mevcutdur. Bu ayrışımlar cahısal kesimlerde ve boşluklarda gelişmişlerdir. Ayrıca, yine boşluklarda ve daha çok fenokristallerde kloritleşme, karbonatlaşma, kaolinleşme ve serisitleşme tipte ayrışımlar belirlenmiştir. Mordenit kristalleri prizin atik görünümlerde, yaklaşık 40x80 |im boyutlarda, altıgen enine kesitlerinde ise 10 ile 40 (im aralığında değişen kalınlıklardadır. Birim hücre kimyasal bileşimleri ortalama olarak "Ca 4 5 (Al 1 3Si^O9 6 ). 11 H2O "formülü ile ifade edilir. Mordenitler üzerinde yapılan diferansiyel termal ve termogravimetrik analizler sonucunda 110°C ve 56O°C`lerde endotermik tepkimeler saptanmış ve 950°C sınırına dek toplam %11 ağırlık kaybına uğradıkları anlaşılmıştır.

  • Şile Bölgesi

  • Volkaniklerde zeolitleşme

  • Mordenit

  • Valles tip kaldera cehverleşmesi örneği: Gümüşki (Maçka - Trabzon) Zn - Pb yataklarının jeolojisi ve mineralojisi
    Bülent Yalçinalp
    PDF Olarak Görüntüle

    Öz: Gümüşki yöresi kayaçları, yaşları Jura`dan Tersiyer`e kadar değişen birimlerden oluşur. Tabandaki Jura yaşlı spilitleşmiş bazalt, andezit lav ve piroklastlarının oluşturduğu Pontid Alt Bazik Karmaşığı üzerine, Malm - Alt Kretase yaşlı Berdiga formasyonu gelir. Üst Kretase yaşlı cevherli dasitler yörenin cevherleşme içeren birimidir. Dikkaya dasiti ve Kıranoba birimi de Üst Kretaseyaşlı olup cevherleşme içermezler. Tersiyer yaşlı Zigana granitoyidi bu birimleri keserek kontak metamorfîzmaya uğratmıştır. Valles tipi kaldera oluşumuna bağlı olarak gelişen kırık sistemi, yöredeki damar ve masif sülfıd cevherleşmelerinin yerleşimini kontrol eder. Damar tipi yataklar Zn, Pb ve Au yönünden önemlidir. Epi-mezotermal karakterli damarlardaki eş kökenli parajenez: sfalerit, galen, pirit, kalkopirit, fahlerz, fraybergit, gümüşlü tetraedrit, nabit altın ve elektrumdur. Altının antimuana, gümüşün kurşuna, kadmiyumun çinkoya bağlı olarak arttığı saptanmıştır.

  • Kuzeydoğu Pontidler

  • Jeoloji

  • Cevher mineralojisi

  • Valles tip

  • Caldera

  • Pb - Zn damarları